SÖZCÜK TÜRLERİ

Türkçede sözcükler tek başına isim ya da fiildir.

Cümle içinde kullanılan sözcükler ise sekize (isim, sıfat, zamir, zarf, fiil, edat, bağlaç ve ünlem) ayrılır.

İSİMLER (ADLAR)

Canlı, cansız bütün varlıkları, duygu ve düşünceleri karşılayan sözcüklerdir.

Ev, yol, iş, güç, hava, su, gün, ay, sevinç, korku, keder...

İsimler, verilişlerine göre, sayılarına göre ve oluşları­na göre incelenir:

1. Varlıklara Verilişine Göre

a) Özel Ad: Bir benzeri olmayan varlıklara verilen isimlerdir. Özel adlar tanıtıcıdır.

• Ayça, Bakırköy, Almanya, Çince...
• Ülke, il ve yer adları: Türkiye, Ankara, Kadıköy, Millet Mahallesi...
• Kişi adları: Alperen, Cafer, Nilgün, Ebru...
• Irk ve dil adları: Türk, İngiliz; Türkçe, İngilizce...
• Din, mezhep adları: İslamiyet, Musevi, Katolik...
• Kurum ve kuruluş adları: Türk Dil Kurumu, Birey Dershaneleri, Cumhuriyet Lisesi...
• Kitap, gazete ve dergi adları: Sinekli Bakkal, Sabah, Türk Dili...

Not: Özel adlarla ilgili şu özelliklere dikkat etmelisiniz:

• Özel adlar her zaman büyük harfle başlar. Tatilde Antalya çok kalabalık olur.
• Özel adlara gelen yapım ekleri kesme işaretiyle ayrıl­maz, çekim ekleri ayrılır.

Bartınlı bir arkadaşım var. (yapım eki)

Bartın'nın çileği meşhurdur. (çekim eki)

• Özel adlarda yumuşama olmaz. Bilecik'e hafta sonu gideceğiz.

b) Tür (Cins) Adı: Aynı türden varlıklara verilen isimlerdir.

ağaç, ev, taş, bulut, su; dayı, teyze; akıl, ruh, mutluluk; baş, ayak, kulak, köpek, balık, kuş...

Not: Tür adları bir varlığa tanıtıcı olarak verilirse özel ad olur.

• Antalya'da pamuk yetişir. (tür adı)
• Bizim Pamuk yine kayıp. (özel ad)
• Dün deniz çok dalgalıydı. (tür adı)
• Sınava Deniz girmedi. (özel ad)

Not: Gök cisimleri gerçek anlamlarıyla kullanılırsa özel ad olur:

Ay, Dünya'nın. Dünya Güneş'in çevresinde döner.

Bu cümledeki altı çizili sözcükler gerçek anlamlı olduk­larından özel ad olarak kullanılmıştır.

Bu oda güneş almıyor.

Bugün dünyalar kadar işim var.

Bu cümlelerde geçen altı çizili sözcükler gerçek anlam­larıyla kullanılmadıklarından özel ad değildir.

2. Varlıkların Oluşlarına Göre İsimler

a) Somut Ad: Beş duyu organından (göz, kulak, burun, dil, cilt) biriyle algılanabilen varlıklara verilen isimlerdir.

Su, ağaç, hava, sıcak, ışık, koku, acı, ekşi, elektrik...

b) Soyut Ad: Beş duyu organıyla değil, akıl ve düşünce yoluyla algılanan kavramlara verilen isimlerdir.

Akıl, sevgi, mutluluk, öfke, hoşgörü, rüya, hayal...

Örnek Soru: (DPY-1991)

Aşağıdaki cümlelerde bulunan altı çizili kelimeler­den hangisi soyut isimdir?

A) Televizyonda güzel bir film var.

B) Gölün kenarında fotoğraf çekti.

C) Bu mağaraya girmek yürek ister.

D) Sofrada sadece kızartmalar yendi.

Cevap C

3. Sayılarına Göre İsimler:

a) Tekil Ad: Sayıca tek olan adlardır.

Kaşık, masa, ağaç öğrenci, iş, yol...

b) Çoğul Ad: Sayıca birden fazla olan adlardır. Dilimizde isimleri çoğul yapan ek, -lar, -ler ekidir.

Kuşlar, evler, çocuklar, kalemler, akıllar, ruhlar...

Not: -lar, -ler eki cümleye her zaman çoğul anlamı katmaz. Değişik anlamlar katar. Örneğin,

• Dünyalar kadar kitabı vardı, (abartma)
• Müdür beyler gelmedi, (saygı)
• Bize dayımlar gelecek, (aile)
• Nice Yavuz'lar yetiştirdik. (Yavuz gibiler, benzeri)

c) Topluluk Adı: Sayıca tekil, anlamca çoğul olan adlardır.

Sürü, heyet, ordu, grup, meclis, aile, millet...

Örnek Soru: (DPY-1995)

"Güzel" kelimesi hangi cümlede isim olarak kul­lanılmıştır?

A) Güzel bir elbise aldı.

B) Kitabındaki resmi güzel boyadı.

C) Defterini güzel şiirlerle doldurdu.

D) Saksıdaki çiçek çok güzeldi.

Cevap D

Örnek Soru:

Topluluk adları çoğul eki alabilir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çoğul eki almış topluluk adı vardır?

A) Askerler, sınır boylarında nöbet tutuyor.

B) Orman yangınları nedense turizm döneminde oluyor.

C) Toplumsal olayları incelemek sosyologların görevidir.

D) Yollardaki güvenlik kafileler için artırıldı.

Cevap D

Konuyla ilgili test çözmek için tıklayınız... Ayrıca tıklayınız...

Yorumlar (12)

Bu yorumun beslemesine abone olun

...
yazar barış inan, Ocak 23, 2011

Hocalarımıza çok teşekür ederim.

• 
• +5
• 
• 

...
yazar klm, Kasım 14, 2010

Çok güzel, çok beğendim. Bir daha çalışmak için buraya gireceğim.

• 
• +5
• 
• 

...
yazar 8-A, Eylül 26, 2010

Süper bir site. Derslere çok yardımcı oluyor. Teşşekurler. Başarılarınızın devamını dilerim.

• 
• +3
• 
• 

...
yazar fatma beyza, Ağustos 20, 2010

Emeğinize sağlık. Çok güzel bir site olmuş. Yardımlarınız için teşekkür ederim. Bence fazla tanınmamış bir site. Herkes bu siteyi tanımalı

• 
• +1
• 
• 

...
yazar eren seyhan 16, Ağustos 15, 2010

Türkçe öğretmenim buna 2 gündür çalıştığımı duyunca sevinecek.

• 
• +0
• 
• 

...
yazar çokgizli, Ağustos 06, 2010

Aslında güzel site; fakat fazla tanınmamış bir site. Herkes bu siteyi tanımalı.

• 
• +5
• 
• 

..., Düşük skorlu yorum [Göster]

...
yazar RECOCAN, Mart 23, 2010

Bu kadar berbat bi site hayatım boyunca görmedim. Ayrıca konular eksik... Bunları 3. sınıftakiler bile bilir... Hani nerede zarflar, ek filler?.

• 
• -2
• 
• 

...
yazar iLyda.., Mart 09, 2010

Süper bi site. Çok güzel anlatılmış. Sağ olun..

• 
• +5
• 
• 

..., Düşük skorlu yorum [Göster]

..., Düşük skorlu yorum [Göster]

...
yazar gamzee, Mart 01, 2010

Konu anlatımları çok güzel

• 
• +5
• 
• 

İsim

Yorum

daha küçük | daha büyük

E-posta ile takip (sadece kayıtlı kullanıcılar)

Yorum Ekle