* Cümlelerin başındaki sözcüğün ilk harfi büyük yazılır:

Maçı sonuna kadar izledim.

* Dize başlarındaki sözcükler büyük harfle başlar:

"Bu ne acayip bilmece,
Ne gündüz biter ne gece,
Kime söyleriz derdimizi,
Ne hekim anlar ne hoca."
 

* Bütün özel adlar büyük harfle başlar:

Hakan, Oya...

Çince, Almanca...

Türk Tarih Kurumu, Türk Hava Yolları...

Yaprak Dökümü, Mürebbiye... Babalar Günü, Sevgililer Günü...
 

* Sanlar veya unvanlar özel adla kullanılırsa büyük harfle başlar:

Vali Ahmet Bey geldi.
Yarın Yüzbaşı Serhat gidecek.

* Mektuplarda hitap sözleri büyük harfle başlar:

Kıymetli Arkadaşım,

Değerli Kardeşim,

* Astronomi ve coğrafya ile ilgili konularda "dünya, güneş, ay" ve gezegen adları terim olarak kullanılıyorsa büyük harfle başlar:

Önümüzdeki hafta Güneş tutulması olacakmış.
Yüzü ay parçası gibi.

* Yön adları bir özel adın önünde kullanılırsa büyük harfle başlar, yalnız kullanılırsa ya da yer adından sonra gelirse ilk harfleri küçük olur:

Her yıl, Güney Asya'da felâket olur.
Ülkemizde Yukarı Fırat oldukça verimlidir.
Türkiye'nin güneyinde Akdeniz vardır.
 

* Dağ, göl, ova adları büyük harfle başlar:

Ağrı Dağı, Van Gölü, Konya Ovası...
 

* Mahalle, sokak ve cadde adları büyük harfle başlar:

Vatan Mahallesi,  Mehtap Sokak, Cumhuriyet Caddesi...

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin  hangisinde  büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yoktur?

A)   Köydeki çocuklara okumayı Fatma Hanım öğretti.
B)   Kaçakçılar güney Afrika'dan elmas kaçırıyor.
C)   Ameliyatı doktor Zeki bey yapacak.
D)   Bunu Türk Dili Dergisinde okudum.

Yanıt: A

"de"lerin Yazımı

Dilimizde iki ayrı "de" vardır:

Hâl eki "-de": Ek olan -de, kendinden önceki sözcüğe bitişik yazılır; ünlü uyumuna ve ünsüz benzeşmesine bağlı olarak "-de, -da, -te, -ta" biçimi vardır.

• Bizi evde bekliyormuş.
  
• Çocuklar sokakta oynuyor.
  

Hâl eki "-de" özel adlardan sonra geldiğinde kesme (') işareti ile ayrılarak yazılır.

• İstanbul'da iş bulmuş.
  
• Çantam Sibel'de kalmış.
  

Bağlaç olan "de": Bağlaç olan "de"nin yalnız "de" ve "da" biçimi vardır. Kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır.

• Mehmet de bizimle gelecek.
  
• Gelirken elma da aldım.
  

Uyarı: Fiillerden sonra ve -ip, -ip, -up, -üp ekini alan fiillerden sonra gelen "da, de" bağlaçtır, her zaman ayrı yazılır:

• Okudu da anladı.
  
• anlayıp da, bilip de, üzülüp de...
  

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "da, de'lerin yazımında bir yanlışlık yapılmıştır?

A)   Vaatleri sözde kaldı.
B)   Dün onları pazarda gördüm.
C)   Erhan da aradığın kitap vardı.
D)   Sözlerinde bir incelik vardı.

Yanıt: C

"ki'lerin Yazımı

Türkçede üç ayrı "ki" vardır:

İlgi zamiri "-ki": Tamlayan eki almış sözcüklere eklenir, eklendiği sözcüğe bitişik yazılır.

• Bizim araba tamirde olduğundan onunkiyle gittik.
  
• Kalemimi Ahmet'inkiyle değiştirdim.
  

Sıfat yapan "-ki": "-de" hâl eki almış sözcüklere eklenerek yer bildiren sıfatlar türetir. Eklendiği sözcüğe bitişik yazılır.

• Evdeki hesap çarşıya uymaz.
  
• Kitaptaki bütün konular, sınavda çıkacakmış.
  

Bu "-ki" zaman ve yer zarflarına eklenerek de sıfatlar türetir.

• Sabahki olay bizi üzdü.
  
• Dünkü sınav çok kolaydı.
  

Bağlaç olan "ki": Kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır, başlı başına bir sözcüktür. Cümleleri birbirine ya da öğeleri cümleye bağlamak için kullanılır.

• Çocuk öyle şirin ki...
  
• Aydın ki çok güçlü, bunu kaldıramadı.
  

Uyarı: Fiillerden sonra gelen "ki" bağlaçtır ayrı yazılır:

• Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.
  
  
• Konuşma ki uyuyayım.
  

Uyarı:  "Sanki, halbuki, oysaki, mademki" sözcüklerindeki "ki"ler kalıplaşmıştır, bitişik yazılır.

Örnek Soru:

Hangi cümlede yazım yanlışı vardır?

A)   Öyle korkmuş ki yüzü sapsarı kesilmiş.
B)   Çok çalışmalısın ki başarabilesin.
C)   Gölün dalgaları denizlerin ki kadar büyük değildi.
D)   Öyle duygulu konuştu ki herkes etkilendi.
(1996-ATML)

Yanıt: C

"mi" Soru Ekinin Yazımı

"mi" soru eki cümleye soru anlamı katsın veya katmasın her zaman ayrı yazılır.

• Okudu mu anlar.
  
• Film bitti mi çıkacağız.
  
• Onları hiç gördün mü?
  

* Şahıs ekleri "mi" soru ekinden sonra gelir ve ünlü uyumuna uyar.

• Geziye katılacak mısın?
  
• Alilerle konuşmuyor musun?
  

Örnek Soru:

Hangi cümlede yazım yanlışı vardır?

A)   Evi mi göreceksin?
B)   Kursa katılacak mısın?
C)   "Bu araba onunki mi?" diye sordu.
D)  Yarın Ahmet'mi gelecek?
(1998-DPY)

Yanıt: D

Sayılar hem rakamla hem de yazıyla yazılabilir. Edebî yazılarda sayılar yazıyla ve her sözcüğü ayrı yazılır.

• Tatile on üç gün kaldı.
  
• Banka işlemlerinde sayılar bitişik yazılır:
  
• Hesapta beşmilyondörtyüz lira var.
  

* Çok sıfırlı sayılarda ana sayı rakamla diğer kısım yazıyla yazılabilir:

• İstanbul'da 500 bin konuta ihtiyaç var.
  

* Saatler, istatistik verileri ve bilimsel araştırma sonuçları rakamla yazılır:

• Toplantı 20.40'ta başladı.
  
• Karışıma bu maddeden 8 gram ekleyeceksin.
  

Ay ve Gün Adlarının Yazımı

Ay ve gün adları bir tarihle kullanıldığında büyük harfle başlar, diğer durumlarda küçük harfle yazılır.

• Müzik kursları 16 Ekim'de başladı
  
• Atatürk Samsun'a 19 Mayıs 1919'da çıktı.
  
• Kardeşim 5 Mavıs 1987 Pazar günü doğmuş.
  
• Okullar eylülde açılır, haziranda kapanır.

Birleşik Sözcüklerin Yazımı

Dilimizde birleşik sözcüklerin bitişik yazılabilmesi için birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin ya ses değişikliğine ya da anlam değişikliğine uğraması gerekir.

* Sözcüklerin anlamını kaybetmesiyle bitişik yazılanlar:

• imambayıldı
  
• sivrisinek
  
• kaptıkaçtı
  
• görebilmek
  
• görüvermek
  
• bakakalmak
  
• öleyazmak
  

* Ses düşmesi ya da türemesi yoluyla bitişik yazılanlar:
 

• kayıp ol>kaybol
  
• sabır et>sabret
  
• kayın ana>kaynana
  
• kahve altı>kahvaltı
  
• ne için>niçin
  
• his et>hisset
  
• red et>reddet
  
• af ol>affol
  

* Aşağıdaki birleşik sözcükler anlamlarını koruduklarından ayrı yazılır:

• kuru fasulye
  
• gül suyu
  
• zeytin yağı
  
• taş kömürü
  
• bal arısı
  

İkilemelerin Yazımı

İkilemeler her zaman ayrı yazılır ve ikilemelerin arasına noktalama işareti konmaz.

• ağır ağır, az çok, ağlaya sızlaya, dilden dile, el ele...
  

Kısaltmaların Yazımı

Kısaltma, bir sözcüğün ilk harfiyle ya da birkaç harfle gösterilmesidir.

* Birkaç sözcükten oluşan, kurum kuruluş durumundaki özel adların her sözcüğü bir harfle gösterilir.

• TDK (Türk Dil Kurumu),
  
• MEB ( Milli Eğitim Bakanlığı)
  

* Kısaltmaların yazımında araya nokta konmaz: THY, DSİ, TSK...

* Kısaltmalara ekler, son harfin okunuşuna göre eklenir:

• DSİ'ne gittim, (yanlış)
  
• DSİ'ye gittim, (doğru)
  
• PTT'dan geliyor, (yanlış)
  
• PTT'den geliyor, (doğru)
  

* Kısaltmayı oluşturan harfler bir sözcük gibi okunuyorsa ek, son harfin okunuşuna göre değil, sözcüğe eklenir gibi yazılır:

• Babası TEK'de çalışıyor, (yanlış)
  
• Babası TEK'te çalışıyor, (doğru)
  
• Dün TEDAŞ'ye gittim, (yanlış)
  
• Dün TEDAŞ'a gittim, (doğru)
  

* Tek sözcükten oluşan bazı özel adlar ilk harfi büyük yazılarak iki-üç harfle gösterilir; kısaltmaların sonuna nokta konur:

• İng. (ingilizce), Ank. (Ankara)
  

* Tür adlarının kısaltması küçük harfle başlanarak gösterilir:

• cad. (cadde), biy. (biyoloji)
  

* Eğer tür adları tek heceli ise ilk harf alınarak kısaltma yapılır: