Anlamları arasında çelişki, birbirine aykırılık bulunan sözler aynı cümlede kullanılmamalıdır. Çelişen sözlerin aynı cümlede kullanılması anlatım bozukluğuna neden olur.

* * * Aynı cümlenin içerisinde "sık sık" ve "arada bir" sözlerinin kullanılması doğrudur.

"Kimi zaman karşıya geçerken ben de başkaları gibi genellikle vapurla geçmeyi seviyorum." "Kimi zaman" ile "genellikle"nin aynı cümlede kullanılması anlatım bozukluğuna yol açmıştır.

"Sizin verdiğiniz listedeki kitapları mutlaka almış olmalı." "Mutlaka" sözcüğü kesinlik bildirir, "almış olmalı" sözünde ise tahmin söz konusudur. Bu ikisinin aynı cümlede yer alması yanlıştır.

"Hiç şüphesiz erken saatlerde de Ankara'ya uçak olabilir." "Hiç şüphesiz" ile "olabilir"in aynı cümlede kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar.

* * * "Mutlaka, eminim, hiç şüphesiz, elbette, kuşkusuz, tam..." gibi sözler "kesinlik" bildirir. "Sanırım, -ebilmek, -sa gerek, olmalı, galiba, belki, -mış olmalı..." gibi kullanımlarda ise "olasılık, tahmin" anlamı vardır. Bu iki gruptaki sözlerin bir arada kullanılmaları doğru değildir.

"Bir sorun olmasaydı, eminim belki de bugün gelirdi."

"Aşağı yukarı, Marmara depreminden tam 20 gün sonra idi." Cümlede hem "tam" hem de "aşağı yukarı"nın yer alması doğru değildir.

"ÖSS'ye aşağı yukarı 93 gün kaldı." 93 gün net bir bilgidir; bu cümlede "aşağı yukarı" sözü kullanılmaz.

"Balıkesir'den sonra İzmir tam üç saat kadardır." "Tam" ile "kadar"ın aynı cümlede kullanımı anlatım bozukluğuna yol açmıştır.

"Genellikle karşıya geçerken mutlaka deniz yolunu seçerim." "Genellikle" ile "mutlaka"nın aynı cümlede kullanılması anlatım bozukluğuna yol açmıştır; "mutlaka" atılırsa anlatım bozukluğu giderilir.

"Kesinlikle daha önce, bu kitapları okumuş olabilir." "Kesinlikle" ile ihtimal bildiren "olabilir"in aynı cümlede kullanılması yanlıştır.

"Hiç şüphesiz akşam sekizden sonra da Kadıköy'e deniz otobüsü olabilir."

"Eminim hasta olmasaydı, belki bizimle geziye katılırdı." "Eminim" ile "belki"nin aynı cümlede kullanılması anlatım bozukluğuna yol açmıştır.

"Elbette bize anlattıklarının tümü doğru olabilir."

"Aşağı yukarı, okulların açılışından tam 15 gün sonra idi." Cümlede hem "tam" hem de "aşağı yukarı"nın yer alması doğru değildir.

"Bandırma'dan İstanbul, feribotla tam iki saat kadardır." "Tam" ile "kadar"ın aynı cümlede kullanımı anlatım bozukluğuna yol açmıştır.

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, anlamca çelişen iki sözün bir arada kullanılması anlatım bozukluğuna yol açmıştır?

A) Bu aşamaya gelene kadar çok çalışmış ve yorulmuş olmalısınız.
B) Yabancı bir dil öğrenmek, her şeyden önce çaba, biraz da yetenek ister.
C) Sizinle görüşmeyeli aşağı yukarı on beş yıl oluyor.
D) Hiç kuşkusuz, bu yasaları siz de bilirsiniz.
E) Gönderdiğimiz paketi, eminim bugüne kadar almış olmalısınız.
(1988/ÖYS)

Yanıt: E

Örnek Soru:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

A) Belki de olay çıkarmak için değil, kendini savunmak için böyle davrandı.
B) Eminim ki adam güç durumda olmasaydı belki de o parayı almazdı.
C) Kim bilir, belki önemli bir işi çıkmıştır.
D) Belli olmaz ki belki sizinle birlikte gitmek ister.
E) Bilmiyorum, belki akşama doğru gelir.
(1995/OYS)

Yanıt: B

Yorumlar (0)

Bu yorumun beslemesine abone olun

İsim

Yorum

daha küçük | daha büyük

E-posta ile takip (sadece kayıtlı kullanıcılar)

Yorum Ekle