Türkiye, bulunduğu enlemler nedeniyle ılıman kuşakta ve Akdeniz ikliminin etkisi altında bulunmaktadır. Ancak özel konumdaki değişmelerle, iklim özellikleri bölgeler arasında, hatta bölge sınırları içerisinde bile farklılıklar göstermektedir:

TÜRKİYE'NİN İKLİMİNİ ETKİLEYEN KOŞULLAR

1. Matematik Konumu: Türkiye, orta enlemlerde, 36° ile 42° kuzey paralelleri arasında yer almaktadır. Bu enlemler arasında, yarıkurak bir iklim olan Akdeniz iklimi görülmektedir. Ancak bu iklim,kıyıdan iç kesimlere doğru değişir ve karasallaşır.

Türkiye, matematik konumu nedeniyle;

• Yazın Ekvatoral bölgeden gelen sıcak hava kütlelerinin, kışın ise Kutup bölgelerinden gelen,soğuk hava kütlelerinin etkisinde kalır.
  
• Yazın, güneş ışınlarını daha dik açılı,kışın ise daha dar açılı alır.
  
• Güneş ışınlarını, düz zeminlerde hiçbir zaman dik açılı alamaz.
  

2.  Özel Konumu: Türkiye'nin yarımada olması, kara - deniz ilişkisi, yükseklik farkları, yerşekillerinin çeşitlilik göstermesi gibi, özel konuma bağlı olan farklılıkları, iklim özelliklerinin değişmesine yol açar.

a) Denizlerin etkisi: Denizlerden gelen nemli hava kütleleri kıyılara, dağ yamaçları boyunca bol yağış bırakır. Denizlerin geç ısınıp, geç soğuması nedeniyle de kıyılarımız yazın daha serin, kışın daha ılık olmaktadır. Bu nedenle kıyı bölgelerde sıcaklık farkları da daha azdır.

b)  Karaların etkisi: Karalar çabuk ve çok ısınır,çabuk ve çok soğurlar. Bu nedenle, Türkiye'nin çevresindeki geniş karalar, iklim üzerinde etkili olur.

Kışın, Kuzey Asya'da (Sibirya) oluşan yüksek basıncın etkisiyle, Doğu Anadolu bölgesi, soğuk hava kütlelerinin etkisinde kalır ve çok soğuk olur. Yaz mevsiminde ise Kuzey Afrika ve Arabistan'dan sıcak ve kuru hava kütleleri gelir. Güneydoğu Anadolu'da sıcaklıkları çok yüksektir.

c)  Yeryüzü şekillerinin etkisi: Yeryüzü şekilleri, yükseklik ve dağların uzanışı olarak, iklim özelliklerinin kısa mesafelerde değişmesine yol açar.

• Yükseklik batıdan doğuya doğru arttığı için, sıcaklık ortalamaları doğuya yaklaşıldıkça azalır.
• Kar yağışı ve don olayları batıdan - doğuya doğru artar.
• Yüksek yerler daha çok yağış aldığından, çukur yerlerde yağış azalır.
• Yükseklik farkları, mikroklimalar oluşturur.
• Dağların kıyıya paralel uzanması, kıyı ve iç kesimler arasında yağış farklarının fazla olmasına, iç kesimlerde iklimin karasallaşmasına yol açar.
• Dağların Ege denizine dik uzanması, nemli havanın iç kesimlere doğru sokulmasına, kıyı ve iç kesimler arasında yağışm daha dengeli dağılmasına yol açar.
• Dağların doğu-batı yönlü uzanması, kuzeyden gelen kutupsal, güneyden gelen tropikal hava kütlelerinin iç bölgelere sokulmasını engeller.
• Dağların doğu - batı yönlü uzanması, kışın iç bölgelerdeki soğuk - kuru havanın Karadeniz ve Akdeniz kıyılarına ulaşmasını engeller.
• Dağların uzanış yönü, kıyı ve iç kesimler arasında sıcaklık ve nemlilik koşullarının farklı olmasını sağlar.
  

3. Bakı: Güneşlenme süresini ve güneş ışınlarının düşme açısını etkileyerek iklim üzerinde etkili olur. Türkiye'de dağların güneye dönük olan yamaçları, kuzey yamaçlarına göre daha çok güneş enerjisi alır ve sıcak olur. Kuzey yamaçlar daha az ısındığı için, daha nemli ve serindir.

Yorumlar (0)

Bu yorumun beslemesine abone olun

İsim

Başlık

Yorum

daha küçük | daha büyük

E-posta ile takip (sadece kayıtlı kullanıcılar)

Yorum Ekle