Fecr-i Aticiler öğretici metinlerden makale, deneme, eleş­tiri gibi türlerde eser vermişlerdir. Ancak bu türlerde de Servet-i Fünunculardan farklı bir yol izlememişlerdir. Özellikle dil bakımından Servet-i Fünunculara yakındırlar.

Fecr-i Aticiler, ortaya çıkışlarının ilk günlerinden itibaren kendilerini kabul ettirmek için Servet-i Fünuncularla tartışmaya girmişlerdir. Servet-i Fünun edebiyatının bir et­kisinin kalmadığını söylemişlerdir. Özellikle Yakup Kad­ri, Ahmet Haşim, Ali Canip, Hamdullah Suphi, Fuat Köp­rülü, Sahabettin Süleyman ve Müfit Ratib gibi sanatçılar Servet-i Fünunculara sert eleştiriler yöneltmişlerdir.

1911'den itibaren Selanik'teki Genç Kalemler dergisi­nin millî bir edebiyat oluşturmaya başlamasıyla Fecr-i Aticiler onları da eleştirilerinin hedefi hâline getirmiş­lerdir. Ancak Ali Canip, Hamdullah Suphi, Celal Sahir gibi genç üyelerini iyice güçlenen Genç Kalemler ha­reketine kaptırmışlardır. Bu durum, tartışmaları şiddet­lendirmiştir. Dolayısıyla bu dönemde öğretici türlerden özellikle "eleştiri" öne çıkmıştır.

Fecr-i Aticilerle Genç Kalemler arasındaki tartışmalar daha çok, edebiyat dilinin Türkçeleştirilmesi üzerine­dir. Genç Kalemler, Arapça ve Farsça sözcüklerden arınmış sade bir Türkçeyi savunuyorlardı. İlginçtir ki Genç Kalemleri en çok eleştirenlerin başında gelen Yakup Kadri ve Mehmet Fuat, Fecr-i Aticiler dağılınca Millî Edebiyat akımına katılmışlardır.

Bu dönemdeki tartışmaların diğer konusu ise Fecr-i Aticilerin "şahsi"lik ilkesiyle çok yakından ilgili olan sanat-ahlak ve sanat-toplum ilişkileri üzerinedir. Fecr-i Aticiler toplumdan uzak, yararsız bir edebiyat anlayışı­nı sürdürmekle eleştirilmişlerdir. Bu dönemde ayrıca sanatta taklit gibi estetik konularda da tartışmalar ya­pılmıştır. Edebiyatın teorik konuları üzerine eleştiri ya­zıları kaleme alınmıştır.

Eleştiri yöntemi üzerine Yakup Kadri, Celal Sahir, Fazıl Ahmet; Türk ve Batı edebiyatı hakkında Fuat Köprülü, Yakup Kadri, Celal Sahir, Ahmet Haşim, Tahsin Nahit, Sahabettin Süleyman, Ahmet Samim, Müfit Ratib ma­kaleler yayımlamıştır. Bu sanatçılar estetik, sanat ve edebiyat konularında eleştiriler kaleme almışlardır.

Fecr-i Aticiler dağıldıktan sonra başka bir edebî gruba gitmeyen Sahabettin Süleyman ve Müfit Ratib eleştiri yazılarıyla öne çıkmıştır. Sahabettin Süleyman, Mehmet Fuat (Köprülü) ile birlikte "Malûmat-ı Edebiye" adlı ese­ri yazmıştır. Abdülhak Hamit'i konu alan "Tenkidat-ı Ede­biye" ve Türk edebiyatıyla ilgili değerlendirmelerini içe­ren "Osmanlılıkta Vahime-i Mes'uliyet" adlı eserlere im­za atmıştır. Müfit Ratib ise tenkitlerinin çoğunu tiyatro alanında kaleme almıştır. Bu bakımdan o, Türkiye'nin ilk tiyatro eleştirmeni sayılabilir. Ancak sanatçının tenkitleri kitap olarak yayımlanmamıştır.

Bu dönemde öğretici türler adına Sahabettin Süley­man'ın edebiyat tarihiyle ilgili eserleri vardır. O, "Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniye", "Yeni Osmanlı Edebiyatı Tarihi" adlı eserlere imza atmıştır. Söz konusu eserler bu türün ilk örneğini veren Abdülhalim Memduh'tan daha ileri­dedir. Mehmet Behçet ise "Genç Şairlerimiz ve Eserle­ri", "Genç Romancılarımız ve Eserleri", "Edebiyatçıları­mız ve Türk Edebiyatı" adlı kitapları kaleme almıştır.

Fecr-i Aticiler içinde gazeteciliği meslek edinen tek ki­şi Ahmet Samim'dir. O, Hilal, Cidal, İ'tilaf, Seda-yı Mil­let gazetelerini çıkarmıştır.

Yorumlar (0)

Bu yorumun beslemesine abone olun

İsim

Yorum

daha küçük | daha büyük

E-posta ile takip (sadece kayıtlı kullanıcılar)

Yorum Ekle