Fiillerde Olumsuzluk, Soru ve Kişi - Yeni müfredata uygun türkçe ve edebiyat konuları

Fiilimsiler Konu Testi - 2 (8. Sınıf)

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi vardır? A) Üstündekileri aceleyle çıkardı. B) Yemekten sonra odasına çekildi. C) Arkadaşlığımız giderek…

Halk Şiiri ve Özellikleri

Sözlü edebiyat geleneği, Türklerin İslamiyet'i kabulüyle başlayan kültürel değişikliklere uyum sağlamış, özünü kaybetmeden biçim ve içerik bakımından bazı…

Servet-i Fünun Döneminde Sosyal ve Siyasi Ortam

7 Eylül 1876'da tahta çıkan II. Abdülhamit, devletin durumunu ve halkın kendisinden ne istediğini bilir ancak güvenebileceği bir ekibi yoktur. Sadrazamlığa…

Servetifünun Edebiyatında Hikaye (Öykü)

Hikâye: Türk edebiyatındaki ilk hikâye örnekleri Tanzimat Döneminde verilir. Emin Nihat'ın "Müsameretname"si, Ahmet Mithat Efendi'nin "Letaif-i Rivayat'ı,…

Fiillerde Olumsuzluk, Soru ve Kişi

FİİLLERDE OLUMSUZLUK

Fiil tabanına "-me" (-ma)" çekim eki getirilerek anlam olumsuza dönüştürülür. Diğer çekim ekleri olumsuzluk ekinden sonra kullanılır.

Okuyorum: Oku-mu-yor-um

Okudum: Oku-ma-dı-m

Geliyor: Gel-mi-yor

Görüyorsunuz: Gör-mü-yor-sunuz

Not: Olumsuzluk eki "-ma -me" ünlü uyumlarına uyar.

Bak-ma-dı-m

Gel-mi-yor

Gül-mü-yor

* Geniş zamanın II. ve III. kişinin olumsuzu -maz -mez" ekiyle yapılır.

Gelirim: gel-me-m

Gelirsin: gel-mez-sin

Gelirler: gel-mez-ler

Gelir: gel-mez

FİİLLERDE SORU

Fiile "mi" soru eki getirilerek soru çekimi sağlanır.

"mi-" (mı-, mu-, mü-) kendinden önceki sözcükle birleşmez; ama kendinden sonraki eklerle birleşir.

... gidecek mi?

... gidecek miyiz?

... gidecek miydiniz?

Eyleme eklenen bu soru eki, eylemin yapılıp yapılmadığını ya da yapılıp yapılmayacağını sorar; bu yüzden soru, "eyleme", bir başka açıdan "yükleme" yönelmiş demektir.

FİİLLERDE KİŞİ

Her eylemin kişi çekimi olduğunu söylemiştik. Bu çekim, "kişi ekleri" dediğimiz çekim ekleri ile gerçekleştirilir. Kişi eki, eylemi gerçekleştiren özneyi gösterir. Üç ana kişi vardır:

	Tekil	Çoğul
I. kişi: (Söz söyleyen)	aldı-m (ben)	aldı-k (biz)
II. kişi: (Kendisine söz söylenen)	aldı-n (sen)	aldı-nız (siz)
III. kişi: (Kendisinden söz edilen)	aldı- (o)	aldı-lar (onlar)

(III. tekil kişinin eki yoktur. Sadece emir kipinde "-sin" eki kullanılır.)

Not: Aynı kip ve kişiyle çekimlenmiş yüklemlerin kullanıldığı sıralı cümlelerde kişi ekinin son yüklemde kullanılması yeterlidir.

Her sabah gelir, kahvaltısını yaptırır, ortalığı siler süpürürüm.

Gider, durumu gözlerinle görürsün.

Not: Değişik kiplerde, değişik kişi ekleri görülebilir.

Çalıştık (biz), çalışalım (biz), çalışıyoruz (biz): Bunların üçü de "biz" anlamı katan I. çoğul kişi ekidir.

Çalıştın (sen), çalışıyorsun (sen): İkisi de "sen" anlamı katan II. tekil kişi ekidir.

* -sin (-sın, -sun, -sün) eki "emir" kipinde III. tekil, diğer kiplerde II. tekil kişi ekidir.

Ödevlerini kendisi yapsın. (III. tekil - emir kipi)

Yarına kadar bitirmelisin. (II. tekil - gereklilik kipi)

İlginizi Çekebilecek Diğer Konular:

Zarf Fiiller (Bağ Eylem - Ulaç)

Cümlede zarf (belirteç) göreviyle kullanılan eylemsilerdir. Doğrudan fiil kök veya gövdelerinden türetilebildikleri gibi adeylem v...
Türemiş Fiiller

Ad ya da eylem tabanlarına yapım eki getirilerek oluşturulan eylemlerdir. * Gösteri saat 20.00'de başlıyormuş, biraz hızlanal...
Sıfat Fiiller (Sıfat Eylem - Ortaç)

Fiil kök ya da gövdelerine -en(-an), -esi(-ası), -mez(-maz), -ar(-er), -dik (-dik, -dük, -tık ...), -ecek(-acak), -mîş(-mış, -mü...
Özneye Göre Çatı (Özne - Yüklem İlişkisi)

EYLEMDE ÇATI Özneye Göre: 1. Etken 2. Edilgen 3. Dönüşlü 4. İşteş Nesneye Göre: 1. Geçişli 2....
Nesneye Göre Çatı (Nesne - Yüklem İlişkisi)

1. Geçişsiz Eylemler Nesne alamayanı belirtili ya da belirtisiz bir nesneyle kullanılamayan eylemlerdir. Bu tür eylemler "Neyi...