Yapı Bakımından Cümleler

Türkçede cümleler yapılarına göre türlere ayrılırken, cüm­ledeki yüklem ve eylem sayısına bakılır.

"Ulaştığınız yerin ötesinde bir yerlere yönelmedikçe asla büyüyemezsiniz.

Bu cümlenin yüklemi "büyüyemezsiniz" sözcüğüdür. Bu sözcük hem yüklemdir; hem bir iş, eylem bildirmektedir.

Bu cümlede geçen "ulaştığınız, yönelmedikçe" sözcük­leri de eylem, iş, oluş bildirir; ancak bu sözcükler çekimli fiil olmadığı için yüklem değildir. Eylem bildiren sözcük, "çekimli fiil" olduğunda yüklem olur.

Yüklem görevindeki sözcük, her zaman bir yargı bildirir; ama her zaman eylem, iş bildirmez.

"Değişiklikten başka hiçbir şey devamlı değildir." cümlesinde "devamlı değildir" sözü yüklemdir. Bu söz, isim soylu olduğu için yüklem olduğu halde eylem bildirmez.

Türkçede cümleler, yüklem ve eylem sayısı dikkate alındığında, yapı bakımından dört ana gruba ayrılır:

I.     Basit cümle

II.   Bileşik cümle

III.  Sıralı cümle

IV.  Bağlı cümle