Esir Şehrin İnsanları

Kemal Tahir'in romanı (1956). Kâmü Bey, servetinin hesabım doÄŸru olarak…

Köy Seyirlik Oyunları

Sözlü geleneÄŸe baÄŸlı olan köy seyirlik oyunları anonimdir. Bu oyunlar,…

Anlatımın Temel Nitelikleri

Ä°yi ve baÅŸarılı bir yazı, iyi anlatılmış bir yazı demektir. Bir yazının ya da…

Gülşehri

1250 yılında doÄŸduÄŸu tahmin edilmektedir. GençliÄŸinde edebiyat ve tasavvuf…
 
Edebiyatın Bilimlerle İlişkisi

Edebiyat, güzel sanatlardan biri olması yanında oluşturduğu sanatın kuralları ve ürünleriyle uğraşan bir bilim dalı olarak da değerlendirilebilir. Edebiyat, ürünlerini ortaya koyarken ve bu ürünleri incelerken çeşitli bilim dallarıyla ilişki kurar.

a) Edebiyat ile Tarih Arasındaki İlişki

İç içe girmiş olan bu ilişkiyi üç yönde inceleyebiliriz:

  • Her edebî metnin, içinde oluÅŸtuÄŸu tarihî bir dönem vardır ve edebî metinlerin hepsinde bu tarihî dönemlerin izlerini görmek mümkündür. Edebî metinlerin temasını tarihî dönemler etkiler, bu eserleri doÄŸru yorumlayabilmek için o dönemin tarihî olaylarını iyi bilmek gerekir.
  • Bazı edebî metinler, oluÅŸtuÄŸu dönemin izlerini taşırken, bazıları da konusunu tamamen tarihî gerçeklerden alabilir. Bu tür metinler, tarihe ışık tutabilir, tarih bilimine kaynaklık edebilir. Göktürk Kitabeleri'ni bu duruma örnek olarak gösterebiliriz.
  • Edebî eserler ve yazarları dönemleri ile birlikte inceleyen edebiyat tarihi, tarih biliminin metodundan yararlanır.

b) Edebiyat ile Coğrafya Arasındaki İlişki

  • Her edebî metnin - özellikle olay ve durum metinlerinin - önemli unsurlarından biri de yerdir. Olaylar, bir mekânda ortaya çıkar ve o mekânın izlerini taşır. Böylece, coÄŸrafya edebiyat üzerinde etkili olur.
  • Bazı edebî metinlerin yazılış amacı, belli bir coÄŸrafi bölgeyi tanıtmaktır. Gezi yazıları, egzotik romanlar bu türden eserlerdir; bunlar her iki bilim için de önemli kaynaklardır. Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesi, hem edebiyat hem tarih hem de coÄŸrafya bakımından önemli bir eserdir.
  • CoÄŸrafya kitaplarında, coÄŸrafî bilgiler veren dergilerde, ansiklopedilerde, edebiyatın anlatım biçimlerinden biri olan "açıklayıcı betimleme" kullanılır. Bu yönüyle coÄŸrafya bilimi, edebiyattan yararlanmış olur.

c) Edebiyat ile Sosyoloji Arasındaki İlişki

  • Edebiyatın konusu insandır ve insan toplum içinde yaÅŸayan bir varlıktır. Edebî metinler, insanı, insanın diÄŸer insanlarla iliÅŸkilerini iÅŸler. Sosyoloji ise toplum bilimidir. Bu yönüyle her iki bilimin konusu ortaktır.
  • Bazı edebî metinler, sosyoloji bilimine kaynaklık edebilir, çünkü edebî metinlerde insan iliÅŸkileri açısından bol malzeme vardır. Ancak, edebî metinler oluÅŸturulurken gerçeklerin deÄŸiÅŸtirilip dönüştürüldüğü unutulmamalıdır.
  • Bazı edebî akımlar ve edebî dönemlerin bazı temsilcileri, topluma yön vermeyi, sosyal fayda saÄŸlamayı amaçlar. Böylece edebiyat toplumu etkiler ve sosyolojinin inceleme alanına girer. ÖrneÄŸin; Recaizâde Mahmut Ekrem'in "Araba Sevdası" adlı romanı, BatılılaÅŸmayı yanlış anlayan züppe tipini, Halit Ziya'nın "Maî ve Siyah" adlı romanı da Servet-i Fünun sanatçılarını anlatır.

ç) Edebiyat ile Psikoloji Arasındaki İlişki

  • Edebî metinler yazarlar tarafından oluÅŸturulur (Anonim olanlar hariç). Bu eserler, bire bir yazarların yaÅŸantılarını, duygularını yansıtmasalar da onlardan izler taşır. Yani, edebî metinlerde yazarın psikolojisinden izler vardır; derinlemesine ve bilimsel yapılan bir incelemeyle, eserler bizi yazarların ruh dünyasına götürebilir.
  • Edebî eserler, insanı her yönüyle aydınlatır. Ä°nsanın ruh dünyasına ağırlık veren psikolojik eserler (romanlar, duygu ağırlıklı ÅŸiirler...) insanların ruh çözümlemelerini yapar; bu çözümlemeler, çevremizdeki insanları daha iyi anlamamızda, "Bin bir çeÅŸit insanın, bin bir çeÅŸit hâli vardır." diyerek olayları, durumları yorumlamamızda bize yardımcı olabilir. Mehmet Raufun "Eylül", Peyami Safa'nın "Dokuzuncu Hariciye KoÄŸuÅŸu" adlı romanları buna güzel birer örnektir.
  • Bu tür eserler, psikoloji bilimi için de önemli malzemelerdir. Ancak, edebî eserlerin, gerçeÄŸin deÄŸiÅŸtirilip dönüştürülmesiyle oluÅŸturulduÄŸu unutulmamalıdır. Bire bir gerçeÄŸi yansıtmasa da anlatılan olayların ve kiÅŸilerin benzerlerini günlük hayatımızda görmemiz mümkündür.

d) Edebiyat ile Felsefe Arasındaki İlişki

  • Madde ve yaÅŸamayı çeÅŸitli yönleriyle inceleyen bir düşünce sistemi olan felsefe, zaman zaman araç olarak edebî metinleri kullanmıştır.
  • Bazı edebî metinlerin arka planında bazı düşünceler yatar. Toplumları etkileyen bu düşünceler, felsefî metin yalınlığıyla deÄŸil, deÄŸiÅŸtirilip dönüştürülerek anlatılır. Sayfalarca süren bir edebî metnin arkasında bir cümlelik, bir iki kelimelik bir düşünce olabilir. Edebî metin, bu yönüyle felsefî metinlerden ayrılır. ÖrneÄŸin Albert Camus'nun romanlarında (Bulantı, Düşüş vs.) egzistansiyalizm (varoluşçuluk) felsefesinin iÅŸlendiÄŸi görülebilir.

e) Edebiyat ile Bilim -Teknik Arasındaki İlişki

  • Bilim ve teknik insan hayatını etkileyen, deÄŸiÅŸtiren, insan hayatına yön veren yenilikleri, geliÅŸmeleri içerir. DeÄŸiÅŸen insan yaÅŸamı, deÄŸiÅŸiklikleriyle edebi eserlerde yer alır. Bir toplumun bilim-teknikteki seviyesini, yazılan edebî metinlere bakarak tahmin edebiliriz.
  • Bilim ve teknikteki geliÅŸmeler, edebiyatın geliÅŸmesini de etkilemiÅŸtir. ÖrneÄŸin, matbaanın bulunması, herkesin edebî eserlere ulaşımını kolaylaÅŸtırmış, gazetenin çıkarılmasına zemin hazırlamış; bu da gazete çevresinde oluÅŸan edebî metinlerin oluÅŸumunu saÄŸlamıştır. 20. yüzyılda "fütürizm" (gelecekçilik) akımına mensup sanatçılar edebiyatı tamamıyla teknolojik geliÅŸmelerin bir anlatım aracı olarak görmüşlerdir.

İlginizi Çekebilecek Diğer Konular:

Yorumlar (39)Add Comment
feedBu yorumun beslemesine abone olun
0
...
yazar MEHE, Ekim 12, 2011
Çok güzel olmuş. Teşekkürler.
0
...
yazar yazar erdinç_kasımda, Ekim 11, 2011
Derte dersini dinlersen, çalırşırsan her zaman başarlı olursunun. Edebiyat çok işime yaradı. Teşekür ederim.
0
...
yazar kollama, Ekim 11, 2011
Valla süper. Emeğinize sağlık. İşime yarayacağından eminim.
0
...
yazar çıktı, Ekim 09, 2011
yazar diye biri, Ekim 02, 2011
Hoş olmuş smilies/smiley.gif ama çok hazıra alıştırıyorsunuz öğrencileri. Okumadan çıktısını alıp okula götürmelerini yanlış buluyorum. Yine de emeğinize sağlık smilies/smiley.gif


Bazı okullarda çıktı ödev olarak kabul edilmiyor sanırım.
0
...
yazar SANY, Ekim 04, 2011
Emek verenlere teşekkürler.
0
...
yazar diye biri, Ekim 02, 2011
Hoş olmuş smilies/smiley.gif ama çok hazıra alıştırıyorsunuz öğrencileri. Okumadan çıktısını alıp okula götürmelerini yanlış buluyorum. Yine de emeğinize sağlık smilies/smiley.gif
0
...
yazar ......,, Ekim 02, 2011
smilies/grin.gif Güzelmiş, aradığımı buldum.
0
...
yazar ......:d :D, Ekim 02, 2011
Ya benim ödeve tam uyar mı bilmem de yine de kullanacağım yani smilies/cheesy.gif
0
...
yazar gs, Kasım 22, 2010
Çok işime yaradı. Çok güzel olmuş smilies/smiley.gifsmilies/smiley.gif
0
...
yazar roseyou, Ekim 29, 2010
Çok işime yaradı. Güzel bir site olmuşsmilies/smiley.gif
0
...
yazar asi kübra, Ekim 12, 2010
Çok güzel bir site ....smilies/cheesy.gif
0
...
yazar BrevHarD , Ekim 09, 2010
Teşekkürler. Çok güzel bi sunum yapmışsınız. smilies/grin.gif
0
...
yazar karanlık kız, Ekim 09, 2010
Gerçekten ya inanılır gibi değil... Bu site çok işime yaradı. Teşkürlersmilies/grin.gif
..., Düşük skorlu yorum [Göster]
0
...
yazar zynp, Eylül 30, 2010
Fena değil. Daha güzel olabilirdi. smilies/wink.gif
Administrator
...
yazar Administrator, Eylül 28, 2010
Ecem senin işin gerçekten zormuş. Sen yine de arada sırada az da olsa bakarsın smilies/smiley.gif
0
...
yazar ecem_16, Eylül 28, 2010
Ya çok beğendim süper bir site ama özel öğretmenim siteye girmemi yasakladı. Dershane de yasakladı. Annem öğretmen o da yasakladı. Babam doçent dok. o da yasakladı. Teşekkürler, sağ olun yine de. smilies/smiley.gif
0
...
yazar gecemelegi, Eylül 28, 2010
Çok güzel bir site. Aradığımı buldum. Sağ olunsmilies/cheesy.gif
0
...
yazar semnaur, Eylül 28, 2010
Paylaşım mükemmel. Elinize sağlık....smilies/wink.gif
0
...
yazar -emine-, Eylül 26, 2010
Mükemmel bir site. Tebrik ederimsmilies/grin.gif
0
...
yazar Sami Gökay, Eylül 25, 2010
Teşekkürler arkadaşlar. Ellerinize, beyninize saglık.
0
...
yazar hkd, Eylül 24, 2010
Süpersiniz, çok işime yaradı.

0
...
yazar onurgs, Eylül 16, 2010
Çok güzel olmuş. Elinize sağlık arkadaşlarsmilies/smiley.gif
0
...
yazar EYLÜL...eylül, Temmuz 01, 2010
Çok güzel bir sayfa. Teşekkür ederimsmilies/wink.gif
0
...
yazar Sheqer_qirll, Mayıs 19, 2010
Çok beğendim. Güzel bir sayfa. Teşekkürler.. xDsmilies/wink.gif
0
...
yazar blade, Åžubat 16, 2010
Dönem ödevi için bu konuyu almıştım ve çok işime yaradı. Daha geniş olsaydı daha iyi olurdu çünkü sayfa sınırı olduğu için dönem ödevinde. Güzel paylaşım yine de işinize yarar.
0
...
yazar Burak (|3rocK.^) c.s :D:D, Kasım 25, 2009
Yarın sınavım var hoca konuları verdi bende çalışıyorum, o konuda sanslıyım. the Lostrıs adlı arkadaşa katılıyorum öyle yazsanız daha cok işime yarardısmilies/smiley.gif
0
...
yazar ANGELYYY, Kasım 18, 2009
Katılıyorum harika. Gerçekten işime çok yaradı. sınav için xD
0
...
yazar ......, Kasım 18, 2009
Teşekkürler, yarın yazılıda çok lazım olucak...
0
...
yazar the lostris, Kasım 17, 2009
Edebiyatla diğer bilimlerin ilişkisini genel bir cümle ile de ifade etseydiniz keşke ama bunlar da işime yarar teşekkürler.
0
...
yazar büşnem, Kasım 15, 2009
Teşekkürler,yarın da yazılı var ve konuları bilmediğim için hepsine çalışmak zorundayım beni okuldan alın yaa!!!!! =( ben konservatuar istiyorumm!! smilies/wink.gif
Administrator
...
yazar Administrator, Kasım 15, 2009
Sınavlarda başarılar arkadaşlar, inşallah güzel notlar alırsınız smilies/smiley.gif
0
...
yazar uydur bi şey, Kasım 14, 2009
Çok teşekkür ederim,ederiz...Sınav vakti yaklaşmış ben hiç bir şey yapmamışken cuk oturdu sorularıma cevap olarak.smilies/smiley.gif
0
...
yazar nisa_27, Kasım 12, 2009
Yazılıda acayip işime yarayacak çok teşekkürlersmilies/wink.gif
0
...
yazar Bjk, Kasım 11, 2009
Çok işime yaradı. Teşekkürler
0
...
yazar dLos, Kasım 11, 2009
Çok beğendim... Eksik ama olsun işime yarayacak smilies/grin.gifsmilies/kiss.gif
0
...
yazar ..!??, Kasım 10, 2009
Bence süper ötesi bir sayfa sınavımda çok işe yarayacağına eminim =]=)
0
...
yazar fezak, Kasım 08, 2009
Müthiş bir yazı...
0
...
yazar sanatçı, Kasım 07, 2009
bence çok güzel bir sayfasmilies/smiley.gif

Yorum yaz
daha küçük | daha büyük

busy
< Önceki   Sonraki >
edebiyat bilim iliskisi edebiyat cografya iliskisi edebiyat felsefe iliskisi edebiyat psikoloji iliskisi edebiyat sosyoloji iliskisi edebiyat tarih iliskisi
 

Edebiyat Forum

Kayıt - Giriş



Bunlari Biliyor musunuz?

Yeni yapılan bir yapı için yazılan kasideye "dâriyye" denir.
Cumartesi, 02/11/2012 02:36
Telif Hakkı © 2012 Open Source Matters. Tüm Hakları Saklıdır.
Joomla! GNU/GPL lisansı altında özgür bir yazılımdır.