LYS Edebiyat Tarama Testi - 1
Halk Şiiri ve Özellikleri
Fiillerde Çatı Konu Anlatımı ve Testi
Metinlerin Sınıflandırılması Konu Testi - 1
| Destan Dönemi Türk Edebiyatı |
|
 Destan; halk gözüyle görülen, halk ruhuyla duyulan ve halk hayalinde masallaÅŸtırılan tarihlerdir. Bu tanımdan, tarihi olaylaÂra masalsı öğelerin girdiÄŸi destanın, halk ruhunda ve hayalinÂde ÅŸekillenerek oluÅŸtuÄŸu anlaşılmaktadır.  Bazı milletlerin millet hâline gelmesi tarihin çok eski çaÄŸlarında, bilinmeyen döneminde olmuÅŸtur. Bu döneme, destan dönemi denir. Dolayısıyla milletlerin tarihlerinin baÅŸlangıcını bulmak çok zordur.  Destanların ortaya çıktığı zaman kesin olarak bilinmediÄŸi için Türk milletinin Ä°slam öncesi yaÅŸamına ait asıl bilgi kaynağı desÂtanlardır. Göktürklerin büyük bir yenilginin ardından Ergenekon adını verdikleri yere kaçmaları ve orada çoÄŸaldıktan sonra demir dağı eritmeleri, Saka Türklerinin Ä°skender'le savaÅŸa girÂmemek için geri çekilmeleri (Åžu destanı), OÄŸuz Türklerinin Üçoklar ve Bozoklar olarak ikiye ayrılmaları (OÄŸuz KaÄŸan destanı) gibi birçok bilgiyi destanlardan öğreniyoruz.  Destanlar, tarihleri bu ÅŸekilde eskilere uzanan milletlerin bilinÂmeyen ilk çaÄŸlarını bize birtakım mitolojik hikâyeler halinde anÂlattığı için önemlidir. Bunlar gerçek olmasalar; hatta gerçeÄŸe uymasalar bile, milletlerin kendi geçmiÅŸleri hakkında neler bilip neler düşündüklerini haber vermeleri bakımından önemlidir. Destanların, bir ulusun düşünce ve sanat hayatına kaynak olması bakımından da önemi vardır. Destanlar, anlatımlarındaki olaÄŸanüstü özellikler ayıklandığında ulusların tarihini aydınÂlatan en önemli kaynaklardandır. Yüzyıllar boyunca Türklerin duyuÅŸ, düşünüş, inanış ve hayallerini; güzel sanatlarını, aÅŸk, aiÂle, vatan, ulus ve devlet anlayışlarını Türk destanlarında göreÂbiliriz. Bu yüzden destan dönemi, ulusların edebiyatı, kültürü ve tarihi için önemlidir.  Mitlerin DoÄŸuÅŸu ve Efsane  Destan dönemine efsanevi, masalsı yani mitolojik öğeler hâÂkimdir.  Mitoloji; çok eski zamanlarda gelmiÅŸ ve yaÅŸamış olan ulusların inandıkları tanrıların, kahramanların, devlerin ve perilerin hayatından söz eden hikâyelerdir. Mitolojiler, temsil ettiÄŸi topluluÄŸun aynası gibiÂdir. Mitoloji, Eski çaÄŸlarÂda yaÅŸamış olan insanÂların doÄŸa olaylarına, sosyal iliÅŸkilerine, dinî inançlarına bakış açılarının yorumlanmasıdır.  Eski çaÄŸlardan beri söylenegelen, olaÄŸanüstü varlıkları, olayÂları konu edinen hayali hikâyelere efsane denir. Efsanede anÂlatılan olaylar bazen hayali olabilir; ama efsaneler çoÄŸunlukla gerçek olaylara ve gerçekten yaÅŸamış kiÅŸilere dayanır. Bu nedenle her ulusun, efsaneleri, destanlarını, kahramanlık öyküÂlerini, kahramanlarını, masallarını, söylencelerini barındırır.  Efsanelerin kaynağı tarihî olaylardır. Bu olaylar, halkın hayal güÂcü yardımı ile olaÄŸanüstü hayallerle olgunlaşır. Halk, inançların etkisi altında, tarihle ilgili olayları idealize ederek masallaÅŸtırır. Ä°ÅŸte bu bakımdan efsaneler, tarihî olaylarla örülü masallardır. Bu masallar cin, peri, dev, ejderha gibi masalsı öğelerle süsleÂnerek anlatılır.  Mitolojik olaylar, tarih öncesi tanrılarının maceralarını anlatan, bir topluluÄŸun duygularını, özlemlerini göstermesi bakımından deÄŸeri olan efsanelerdir. Çünkü efsanelerde tabiat olayları akılÂdışı, olaÄŸanüstü açıklamalarla anlatılır. Efsanenin bir yanı az çok tarihe dayanmakla beraber, efsane inanılmaz olaylarla süsÂlü halk hikâyesidir. Mitlerin önemli bir türü bir kültürün, evrenin nasıl yaratıldığına iliÅŸkin görüş ve inanışları açıklayan ve tanımlayan yaratılış mitleridir.  Türklerin ortak efsanesi türeyiÅŸ efsanesidir. Bu efsane neredeyse her Türk topluluÄŸunda vardır.  Destanların OlaÄŸanüstü OluÅŸları  Türk mitolojisinde hakan, Tanrı tarafından gönderilmiÅŸ ve "kut" (mutluluk) verilmiÅŸ bir insan olarak kabul edilmektedir. Türk anÂlayışında hakan iyi veya kötü, bilgili veya bilgisiz olabilen bir inÂsandır. Hakan olmak o kiÅŸi için bir nasiptir ve hakan buna lâyık olmak zorundadır. EÄŸer iyi ise, bilge ise, Tanrı'nın yardımı da onunla beraberdir; deÄŸilse Tanrı yardımını ondan çeker ve haÂkan öldürülür. Hakanların soyu kutsal kılınmış olduÄŸundan, haÂnedan mensuplarının kanı topraÄŸa akıtılmaz, onlar kiriÅŸle boÄŸularak öldürülürler.  Tanrı tarafından verilen görev, cihan devletini kurmaktır. Hakan bütün acunu (cihan) yönetmekle görevlidir. Türk Devleti, yeryüÂzü ile gökyüzü arasında düşünülür. Orhun abidelerinin ifadesi ile üstte mavi gök, altta yağız yer yaratıldığında, ikisi arasında insanoÄŸlu yaratılmış. Ä°nsanoÄŸulları üzerine ise Türk kaÄŸanları oturtulmuÅŸlardı.  Halkı derleyip toparlamak, eÄŸitmek, açı doyurup çıplağı giydirÂmek, töreyi hâkim kılmak da hakanın görevleri arasındadır.  Halkın hakanlara verdiÄŸi olaÄŸanüstü nitelikler, destanlarda da olaÄŸanüstü olayların anlatılmasına zemin hazırlamıştır.  Farklı Uluslarda Destan Dönemleri  Destanlar, tarihin bilinmeyen dönemlerinde oluÅŸur ve ulusların yaÅŸadığı büyük olayları yansıtır. Bu bilgiler ışığında köklü bir taÂrihi olan ulusların (Türkler, Ä°ranlılar, Sümerler, Yunanlılar, Hintler) destan dönemlerinin olduÄŸu söylenebilir. Bu ulusların tarihin bilinmeyen dönemlerinde yaÅŸamış oldukları büyük olaylar, destanları doÄŸurmuÅŸtur. Dolayısıyla destan sahibi büyük ulusÂların destan döneminin olduÄŸundan söz edebiliriz. Konuyla Ä°lgili Test Çözmek Ä°ster misiniz? Buradan Çözebilirsiniz...
Yorumlar (22)
  yazar Geylani, Ekim 02, 2011
Hoca az ama öz olsun dedi. Tam istediğim gibi olmuş dedi. İlk sözlü 90 verdi.
yazar isim, Kasım 22, 2010
Çok da önemli bilgiler değil. Farklı yerlerden bulabiliriz. Biraz daha ince olaydı iyi olurdu.
yazar byan buse, Kasım 05, 2010
Pek de faydalı ve geniş açılı bilgiler yok. Geliştirmelisiniz.
yazar renkli rüyalar, Ekim 29, 2010
Gerçekten güzel olmuş. Emeği geçen herkese teşekkürler
yazar ....., Aralık 02, 2009
İnşallah sınavda isime yarar..
Kitapta hiç bir şey yok yaa..:/
yazar alperr, Kasım 15, 2009
Gerçekten çok teşekkürler paylaşım için
 Kitaptan bir şey anlamamıştım burayı bulmasam sınavımın kötü geçeceğine kesin gözüyle bakmaya başlayacaktım
yazar crazyman2121, Kasım 14, 2009
Süper olmuş çok teşekkürler...
yazar üüüüüüüü, Kasım 12, 2009
Paylaşım için sağ olun.. Umarım sınavda işime yarar...
Yorum yaz
|
Destan Döneminin Önemi
Bu yorumun beslemesine abone olun
Edebiyat Forum
Kayıt - Giriş
