Türk edebiyatının önemli edebî türlerinden biri de öğreticilik yönü ağır ba­san fıkralardır. Fıkralarda derinlik, anlam zenginliği ve engin bir hayat tec­rübesi vardır.

Halkımızın mizahlı, güzel ve anlamlı sözler söyleme gücü âdeta Nasrettin Hoca'da simgeleşmiştir. Bu yüzden o da Türk halkının duygu, düşünce ve zevkini anlatan büyük şairlerimiz gibi halka mal olmuştur.

Fıkraların Özellikleri:

• Nesir diliyle anlatılan bu ürünler bir tez ve karşı tezden oluÅŸur. BaÅŸlan­gıç, geliÅŸme ve sonuç bölümleri vardır.
• Sorunlar karşılıklı konuÅŸmalar ve tartışmalarla sonuca baÄŸlanır. Sonuç bölümünde hisse vardır. Her fıkrada mutlaka yer alan bu hisse bölümü hüküm ifadesi taşır. Gül­me, hiciv ve hikmetli sözler taşıyan çatışma bölümü fıkranın estetiÄŸini oluÅŸturan temel unsurdur.
• Mantığı zorlamayan bir karakterde olan Türk fıkraları kıssadan hisse (anlatılanlardan pay, sonuç çıkarma) amacıyla söylenmiÅŸtir.
• Nasrettin Hoca fıkra tipi, Anadolu halkının yarattığı, genelde Anadolu insanını simgeleyen bir tiptir. Ezenler, ezilenler, sömürenler, sömürülenler, devlet ileri gelenleri (sultanlar, hakanlar, beyler, kadılar, müderrisler, ho­calar...), halktan insanlar, kadınlar, gençler, çocuklar, deÄŸiÅŸik mesleklerden insanlar bu tiplerden bazılarıdır. Bir de çevresindeki eÅŸyalar, nesneler, hayvanlar (özellikle de Hoca'nın eÅŸeÄŸi)...
• Nasrettin Hoca fıkraları, sözlü gelenekte yaÅŸamış, ancak ölümünden birkaç yüzyıl sonra yazılı ürünlerde görülmeye baÅŸlanmıştır. Bu neden­le Nasrettin Hoca fıkralarının kaynaklarını tam olarak bulup ortaya koy­mak pek kolay deÄŸildir.

Nasrettin Hoca:

• Zeki ve nüktedan biridir. Esprili ve nükteli konuÅŸmanın, insanın sevgi ve saygısını artıracağına inanır. Onun fıkralarının temel özelliÄŸi zekâ ve nüktedir.
• Ezilenin, zulüm görenin yanındadır. Pek çok fıkrasında kötü yöneticiler, ahlaksız kimseler, halka eziyet çektirenler, sömürenler, doÄŸrudan ya da dolaylı bir biçimde eleÅŸtirir. (Nasrettin Hoca'nın kavuÄŸu ve eÅŸeÄŸi deÄŸiÅŸik biçimlerde yorumlanmaktadır. Kimilerine göre kavuk, devleti; eÅŸekse, halkı temsil etmektedir. Bir baÅŸka yoruma göre, kavuk ve eÅŸek, Hoca'nın arabuluculuÄŸunu göstermektedir. Hoca'nın devlete raÄŸmen halkın yanında olduÄŸu görüşünü savunanlarda var.)
• Derin bir hoÅŸgörüye sahiptir. Ama bu Hoca'nın her ÅŸeyi affettiÄŸi, gör­mezden geldiÄŸi anlamına gelmez; hep umutludur, karamsarlığa düşmez, gerektiÄŸinde eleÅŸtirinin ötesine geçip ince ince alay eder, bir akıl hocasıdır, dünyadaki deÄŸiÅŸimin farkındadır, bu yüzden yeni ortamlara uyum saÄŸlamada zorluk çekmez, görünüşe deÄŸil, insanın iç dünyasının zenginliÄŸine önem verir.

Örnek fıkralar için tıklayınız...

Yorumlar (8)

Bu yorumun beslemesine abone olun

..., Düşük skorlu yorum [Göster]

..., Düşük skorlu yorum [Göster]

...
yazar nazer, Åžubat 16, 2011

Açıklayıcı, bu kadar yeter...

• 
• -1
• 
• 

...
yazar ataberk, Ocak 16, 2011

Gerçekten süper oldu bu ya. Sağ olun.

• 
• -2
• 
• 

...
yazar xx(180-x) x, Ocak 10, 2011

Fena sayılmaz.. Teşekkürler.

• 
• -3
• 
• 

...
yazar kıvılcım, Nisan 24, 2010

Daha kısa ve anlaşılır olabilirdi.

• 
• +0
• 
• 

...
yazar samet54, Mart 06, 2010

Daha açıklayıcı olabilirdi.

• 
• +0
• 
• 

...
yazar hüseyin kır, Mart 01, 2010

Müthiç olmuş. Sözlüden 100 aldım. Teşşekkürler.

• 
• +1
• 
• 

Ä°sim

Yorum

daha küçük | daha büyük

E-posta ile takip (sadece kayıtlı kullanıcılar)

Yorum Ekle