Sözlü Edebiyatın Özellikleri

• Sözlü edebiyat dönemi, Türklerin henüz yazıyı kullanmadıkları dönemdir. Yani baÅŸlangıçtan 8. yüzyıla kadar olan dönemdir.
• Bu dönemde ürünler tamamen sözlüdür. Düşünce ve hayaller ÅŸiirle anlatılmıştır.
• Bu döneme ait ürünlerin bazıları günümüze kadar gelmiÅŸtir.
• Bu döneme ait yazılı eser, yok denecek kadar azdır.
• Bu dönemde Türkler, göçebeliÄŸe dayanan günlük hayatlarında ve özellikle düzenledikleri törenlerde (sığır: av töreni; şölen: zi­yafetler; yuÄŸ: ölüm töreni) bir araya geldiklerinde "ozan", "kam" veya "baksı" denilen ÅŸairler "kopuz" denilen saz eÅŸliÄŸin­de "koÅŸuk"lar ve "sagu"lar söylemiÅŸlerdir.
• Nazım birimi dörtlük; vezin, hece veznidir.
• Åžiirlerde yarım kafiye kullanılmıştır.
• Dil, duru ve sadedir. Dilde yabancı sözcük yoktur.
• Kahramanlık, savaÅŸlar ve tabiat gibi daha çok somut konular iÅŸlenmiÅŸtir.
• Sözlü edebiyat ürünlerinin en eskileri, Uygurlar döneminde ya­zıya geçirilen ilâhî ve dualardır.

Mitolojik Öğelerin Oluşma Nedeni

Bir ulusun yaşamında derin izler bırakan doğal olaylar, savaş­lar vb. halk arasında anlatıla anlatıla mitolojik özellikler kazan­mıştır. Bu tür olaylar da destanları ortaya çıkarmıştır. Destanlar­da mitolojik öğeler vardır. Destanlar döneminde Türkler arasın­da "kadın, at, bozkurt, ışık, ağaç, aksakallı ihtiyar" gibi motifle­rin öne çıktığını görüyoruz. Bunlar Türklerin yaşamlarında ege­men olan motiflerdir ve Türkler bu motiflere yaşamlarında ayrı bir değer ve anlam vermişlerdir. Örneğin "bozkurt", yol göste­ricidir, tanrıdır, Türk ulusunun anasıdır. Ergenekon, Türeyiş ve Bozkurt destanlarında bu görülmektedir.

Destanlarda sürekli işlenen bu motifler zamanla mitolojik un­surlara dönüşmüştür.

Sözlü Edebiyat İle Mitoloji Arasındaki İlişki

Destan, sözlü edebiyatın ilk ürünlerinden biri oldu­ğu için destanlardaki mi­tolojik öğeler sözlü ede­biyatta sık sık görülmek­tedir. Mitoloji, toplumu derinden etkileyen olay­ların halk arasında anla­şmasıyla ortaya çıkmaktadır. Sözlü edebiyatın halk arasında meydana geldiği göz önüne alındığında mitoloji ile sözlü ede­biyat arasında yakın bir ilişki vardır. Kadın, at, bozkurt, ışık, ağaç gibi mitolojik öğeler sözlü edebiyatta da yer almaktadır. Destan döneminde mitolojik hikâyeler sözlü edebiyatın özellik­le de destanların oluşumunu hızlandırmıştır.

Sözlü dönem edebiyatı:

1. Coşku ve heyecanı dile getiren metinler (koşuklar, sagular)

2. Olay çevresinde oluşan metinler (destanlar)

Yorumlar (5)

Bu yorumun beslemesine abone olun

...
yazar Biri , Ekim 11, 2011

Çok sağ olun. Çok işime yaradı.

• 
• +0
• 
• 

...
yazar melikeee, Ekim 02, 2011

Süpersiniz, çok işime yaradı. Sağ olun

• 
• +1
• 
• 

...
yazar yazan gülçin, Ekim 01, 2011

İyi ki varsınız

• 
• +1
• 
• 

...
yazar mihriban, Ekim 27, 2010

Teşekkürler. Çok işime yaradı

• 
• +2
• 
• 

...
yazar tatlı kız_, Ekim 14, 2010

Teşekkürler...Aradığım bilgiyi buldum!

• 
• +3
• 
• 

Ä°sim

Yorum

daha küçük | daha büyük

E-posta ile takip (sadece kayıtlı kullanıcılar)

Yorum Ekle