LYS Edebiyat Tarama Testi - 4
Anlatım Teknikleri Konu Testi- 1 (8. Sınıf)
Milli Edebiyat Döneminde Tiyatro
Edebi Metinlerde Bakış Açıları
| Tonyukuk Yazıtı |
|
Bilge Tonyukuk ben. Özüm Tabgaç ilinge kılındım. Türk budun Tabgaçka körür erti. Türk budun kanın bulmayın Tabgaçda adrıldı kanlandı. Kanın kodup Tabgaçka yona içikdi. Tengri anca timiÅŸ erinç: Kan b irtim, konıngın kodup içikding içikdük üçün Tengri ölütmiÅŸ erinç. Türk budun ölti, alkındı, yok boldı. Türk Sır budun yirinte 4 bod kalmadı. Ida taÅŸda kalmışı kubranıp yiti yüz boldı. Ä°ki ülügi atlıg erti, bir ülügi yadag erti. Yiti yüz kiÅŸig uduzugma ulugı ÅŸad erti. Aygıl tidi, ayıgması ben ertim. Bilge Tonyukuk. KaÄŸan mu kılayın tidim. Sakındım. Toruk bukalı semiz bukalı arkada bilser, semiz buka toruk buka tiyin bilmez ermiÅŸ tiyin anca sakındım. Anda kisre tengri bilig birtük üçün özüm ök kaÄŸan kıldım.  Bilge Tonyukuk Boyla BaÄŸa Tarkan birle Ä°ltiriÅŸ KaÄŸan boluyın biriye Tabgaçıg öngre Kıtanyıg yırıya Oguzug öküş ök ölürti. Bilgesi çabışı ben ök ertim. Çogay kuzin Kara Kumug olurur ertimiz.  Güney Cephesi  Kiyik yiyü tabışğan yiyü olurur ertimiz. Budun boÄŸuzı tok erti. Yağımız tegre ocuk teg lerti, biz isig ertimiz. Anca olurur erkli OÄŸuzdındın körüg kelti. Körüg sabi antaÄŸ: Tokuz OÄŸuz budun üze kaÄŸan olurtı tir. TabÄŸaçğaru Kum sengünüg ıdmış. Kıtany ÄŸaru Tongra Esimig ıdmış. Sab anca ıdmış: Azkınya Türk [budun] yorıyur ermiÅŸ, kaÄŸanı alp ermiÅŸ, ayÄŸuçısı bilge ermiÅŸ, o! iki kiÅŸi bar erser sini TabÄŸaçığ ölürteçi tir men, öngre Kıtanyıg ölürteçi tir men, bini Oguzug ölürteçi ög tir men, TabÄŸaç bıridin yan teg, Kıtany öngdin yan teg, ben yırıdınta yan tegeyin, Türk Sir budun yirinte idi yorımazun, usar idi yok kılalım tir men. Ol sabığ eÅŸidip tün udısıkım kelmedi, küntüz olırsıkım kelmedi. Anda ötrü kaÄŸanıma ötüntüm. Anca ötüntüm: TabÄŸaç OÄŸuz Kıtany bu üçegü kabış[ÅŸ]ar kaltaçı biz. Öz içi taşın tutmış teg biz. Yuyka-erkli tupulÄŸalı ucuz ermiÅŸ, yinçge erklig üzgeli ucuz. Yuyka kalın bolsar tupulÄŸuluk alp ermiÅŸ, Yinçge yoÄŸun bolsar üzgülük alp ermiÅŸ. Öngre Kıtanyda biriye Tabgaçda kurıya kurıdınta yırıya OÄŸuzda iki üç bıng sümüz kelteçimiz bar mu ne? Anca ötüntüm. KaÄŸanım [ben] özüm Bilge Tonyukuk ötüntük ötünçümün eÅŸidü bırti. Könglüngçe uduz tidi. Kök Öngüg yoÄŸuru Ötüken yışğaru uduztum. Ä°ngek kölükün ToÄŸlada OÄŸuz kelti. [Süsi üç bing] ermiÅŸ. Biz iki bıng ertimiz. Süngüşdümüz. Tengri yarlıkadı, yanydımız. Ögüzke tüşdi. Yanyduk yolta yime Olti kök. Anda ötrü OÄŸuz kopun kelti.  Günümüz Türkçesiyle  Batı Cephesi  Ben Bilge Tonyukuk'um. Çin ülkesinde doÄŸdum. Türk milleti Çin'de tutsak idi. Türk milleti hanını bulmayınca Çin'den ayrıldı, han sahibi oldu. Hanını bırakıp yine Çin'e tutsak düştü. Tanrı şöyle demiÅŸ: Han verdim, hanını bırakıp tutsak düştün. Tutsak düştüğün için Tanrı öldürdü. Türk milleti öldü, bitti, yok oldu. Türk milletinin yerinde boy kalmadı. Ormanda, dışarıda kalmış olanlar toplanıp yedi yüz er olduÂlar. Ä°ki bölüğü atlı idi, bir bölüğü yaya idi. Yedi yüz kiÅŸiyi 5 idaÂre edenlerin büyüğü ÅŸad idi; danışman ol dedi, danışmanı ben oldum, Bilge Tonyukuk. (Åžadı) kaÄŸan mı yapayım diye düşündüm. Arık boÄŸa ile semiz boÄŸa arkada oldukça; semiz boÄŸa mı, arık boÄŸa mı bilinmezmiÅŸ diye düşündüm. Bunun üzerine, Tanrı akıl verdiÄŸi için onu ben kaÄŸan yaptım.  İlteriÅŸ kaÄŸan olunca, Bilge Tonyukuk Boyla BaÄŸa Tarkan 7 ile Ä°lteriÅŸ, güneyde Çinliyi, doÄŸuda Kıtay'ı, kuzeyde OÄŸuz'u çok öldürdüler. Danışmanı; yardımcısı ben idim. Çogay'ın kuzeyi ile Kara Kum'da oturuyorduk.  Güney Cephesi  Geyik yiyerek, tavÅŸan yiyerek oturuyorduk. Milletin karnı tok idi. Düşmanımız çevremizde ocak gibi idi, biz ateÅŸ idik. BöyÂle otururken OÄŸuz'dan casus geldi. Casusun sözü şöyle idi: Dokuz OÄŸuz boyu üzerine kaÄŸan oturmuÅŸ; Çin'e Kum Sengün'ü göndermiÅŸ; Kıtay'a Tongra Esim'i göndermiÅŸ. Åžu habeÂri göndermiÅŸ: Azıcık Türk (Göktürk) boyu var; fakat kaÄŸanı yiÂÄŸit, danışmanı bilgili. Bu iki kiÅŸi var oldukça seni, Çinliyi öldüÂrecek, diyorum; doÄŸuda Kıtay'ı öldürecek, diyorum; beni, OÄŸuzu mutlaka öldürecek diyorum. Çinli, sen güney yönünÂden saldır; Kıtay, sen doÄŸu yönünden saldır; ben de kuzey yönünden saldırayım; Türk Sır boyunun yerinde hiç kimse kalmasın; mümkünse hepsini yok edelim, diyorum.  Bu haberi iÅŸitince gece uyuyasım gelmedi, gündüz oturasım gelmedi. Bunun üzerine kaÄŸanıma arza çıktım. Åžunu arz etÂtim: Çinli, OÄŸuz, Kıtay... bu üçü; birleÅŸse biz kalırız. Dıştan saÂrılmış gibiyiz. Yufka iken delmek kolay imiÅŸ, ince iken koparÂmak kolay. Yufka kalın olsa delmek zor imiÅŸ, ince yoÄŸun olsa koparmak zor. DoÄŸuda Kıtay'dan, güneyde Çin'den, batıda batılılardan, kuzeyde OÄŸuz'dan gelecek iki üç bin askerimiz var mı acaba? Böyle arz ettim. KaÄŸanım, ben Bilge TonyuÂkuk'un arzını iÅŸitti, gönlünce idare et dedi. Kök Öng'ü çiÄŸneÂyerek Ötüken ormanına doÄŸru orduyu ÅŸevkettim. Ä°nek ve yük arabalarıyla Togla'da OÄŸuz geldi. Üç bin askeri varmış. Biz iki bin idik. SavaÅŸtık. Tanrı yarlıgadı, yendik. IrmaÄŸa döküldüler. Pek çoÄŸu da dağıttığımız yerde öldü.
Yorumlar (2)
 Yorum yaz
|
Batı Cephesi
Bu yorumun beslemesine abone olun
Edebiyat Forum
Kayıt - Giriş
