Türk destanlarının oluşumunu belirleyen en önemli unsur Şamanizm ve Samanlardır. Şamanizm, Kuzey ve Orta Asya'da günümüze kadar süregelen doğaya tapma, doğaüstü ruhlara inanma temeline dayanır. Eski Türklerde Uygurların Manihaizm'i kabul etmesine kadar toplumu derinden etkileyen bir inanç sistemi olan Şamanizm, Gökteki nûr âlemi, yeryüzü âlemi ve yer altındaki karanlıklar âlemi olmak üzere üç âlem esasına dayanır.

Gök âlemi, on yedi kat hâlinde, sonsuz bir nûr âlemidir. Burada iyilikler, güzellikler ve iyi ruhlar bulunur. Bu âlemin hakimi Tevgrı Kayrakhan (Ülgen, Kuday)'dır. Ülgen, tek tanrı inanışındaki gibi sonsuz bir güce sahiptir.

Yer altı âlemi, yedi ya da on dört kat hâlinde bir karanlıklar âlemidir. Bu âlemin hâkimi "Erlik" adlı bir şeytandır.

Şamanizm'e göre ölen iyi ruhlar, kuş kılığına girerek iyilik derecelerine göre, Gökteki nûr âlemine yani ışık ve sıcaklık âlemi olarak belirlenen Uçmak'a (Cennet'e) yükselir. Bu durumun sıcak bir âlem olarak düşünülmesinde Türklerin yaşadıkları coğrafyanın çok soğuk iklime sahip olmasının önemli etkisi vardır, iyi ruhlar Uçmak'a (Cennet'e) yükselir.

Eski Türk inanışlarına göre totemler ki bunlar ilkel toplumlarda ondan türediği savları ve kutsal sayılan hayvan, öküz, ağaç, kurt, rüzgâr vb. herhangi bir doğal nesne, ongundur, önemli işleve sahiptir. Bu inanç sisteminde yeryüzü âleminin oluşturduğu inançlar, dağ, nehir, pınar; ay, güneş, yıldızlar; at, ayı tavşan gibi birçok varlığa kutsallık verilmiştir.

Bugün İslamiyet öncesi Türk destanları aslında Lumer efsanesidir. Türk mitolojisinde "simurg" önemli bir yere sahiptir. Arapların Anka, İranlıların Simurg adını verdikleri, Türkçede ise her iki şekliyle birlikte Zümrüdü Anka (Simurgu Anka) olarak adlandırılır. Sonuç olarak, bütün Ön Asya kültüründe ve mitolojisinde Simurg olarak adlandırılan efsanevi kuş, Türk mitolojisinde önemli bir yere sahiptir.

Yorumlar (0)

Bu yorumun beslemesine abone olun

Ä°sim

Yorum

daha küçük | daha büyük

E-posta ile takip (sadece kayıtlı kullanıcılar)

Yorum Ekle