Romanın Özeti

Ahmet Mithat Efendi'nin Rodos adasın­da sürgün bulunduğu yıllarda yazıp ya­yınladığı "Felâtun Bey ile Rakım Efendi" romanında iki tip çarpışır. Felâtun Bey, babası ölünce büyük bir mirasa konar. Bu parayı eğlence yerlerinde har vurup harman savurur. Polini adında bir aktrise tutulur. Bütün parasını bu aktrise yedirir. Borç içerisinde, bir mutasarrıflıkla İstan­bul'dan ayrılmak zorunda kalır. Felâtun Bey, alafranga davranışlarıyla gülünç durumlara düşer. Rakım Efendi ise, bir yaşında yetim kalır, annesiyle Arap dadısı Ferayi sayesinde okur. Fransızca öğrenmiş, hariciye kalemlerin­den birinde memurluk göreviyle birlikte çevirmenlik ve öğ­retmenlik yapar. İyi para kazanır. Canan adına bir cariye sa­tın alır, onu okutur, ona piyano dersleri aldırtır, sonunda onunla evlenir.

 

Romandan Bir Parça

Bu esnada Felâtun Bey, büyücek kalemlerin birisinde me­murdu. Lakin hani ya kalemlerde bazı efendiler vardır ki elhak (gerçekten) ilerde devletin en büyük makaamâtını (ma­kamlar) tutabilmek tedârikâtıyla (hazırlıklar) kâtiblik zamanını gece gündüz çalışmak ve içinde bulunduğu dâirenin değil, belki devletin kâffe-i şuabât-ı umuruna (önemli işler şubesi­nin tamamı) vukufunu şâmil etmek (içine almak, kaplamak) için iğne iplik olarak bezl-i himmet (yardımını esirgememek) eder. Böyle erbâb-ı gayreti (çalışkan kimseler) tanırsınız ya! Bizim Felâtun Efendi bunlardan değil idi. Nesine lâzım? Ayda lâ-akal (en azından) yirmi bin kuruş frâdı olan adamın başka hiçbir şeye ihtiyacı kalmayacağını hükmetmiş ve fazi u kemâlini ise kendisi beğenmiş olduğundan cuma günü mut­laka bir seyir mahalline gidip cumartesi ise dünkü yorgunlu­ğu çıkarır veya pazar günü seyir mahalleri daha alafranga ol­duğundan gitmemezllk edemez. Pazarların yorgunluğunu dahi pazartesi çıkarır. Salı günü kaleme gitmeğe hazırlanır ise de havayı muvafık (uygun) görünce Beyoğlu'nun bazı ziyaret mahallerini, baba dostlarını, ahbabı vesaireyi ziyaret arzusu o günü tatil ettirir. Çarşamba günü kaleme gidecek olursa saat altıdan dokuza kadar olan vakti ancak o haftamın vukuatını hikâyeye bulabilip akşam için mutlaka iki dalkavukla gelir. Bunlar dahi kendisi gibi genç olacaklarından ve-bâhusus (özellikle) Felâtun Beyefendi Beyoğlu'nda oturmak münase­betiyle ahbabını alafranga bir yolda eğlendirmek lazım geleceğinden perşembe gecesini alafranga eğlence mahallerin­de geçirir. O gece sabahladığı cihetle perşembe günü ak­şama kadar uyur. Nihayet yine cuma gelir ve işte bir tuhaflık meşguliyyet nasılsa diğer haftaların meşguliyetleri dahi yine nev'amâ (bir türlü) onu andırır.

Felâtun Bey'in matbuat-ı cedîdeye (yeni basılmış kitap ve dergiler) merakı pek ziyâdedir.

- Canım, şöyle bir hikâye basılmış, dediler mi, Felâtun Bey için:

- Onu görmedim.

demek muhal (imkansız) idi. Herhangi kitap çıkarsa çıksın satıcılardan kendisine dâima kitabı getirmeğe alışmış olan müvezzi (dağıtıcı) en evvel Felâtun Bey'in kitabını götürüp mücellide (kitap ciltleyen kimse) teslim eder ve o dahi alaf­ranga olarak bit-teclîd (ciltletip) arkasına altın yaldız ile A ve P harflerini dahi bastıktan sonra götürüp Felâtun Bey'in uşa­ğına verir ve akşam Bey geldikde kitabı götürüp muntazam kütübhanesine vaz eder (koymak, yerleştirmek) idi.

 

Fransızca bu iki harfi tanıyorsunuz ya? Birisi A, birisi P harfle­ridir. Evvelkisi Ahmet Eflâtun Bey'in ilk harfi ve ikincisi Felâtun lafzının Fransızcası olan Platon kelimesinin birinci harfidir. Alafrangada bir adamın isminin yahut isimlerinin böyle ilk harfi yahut harfleri konulmak vardır ki buna o adamın "mar­kacı (bir ismin veya şeyin tanınması ve benzerlerinden ayrıl­ması İçin kullanılan işaret, alamet) denir.

Yorumlar (0)

Bu yorumun beslemesine abone olun

Ä°sim

Yorum

daha küçük | daha büyük

E-posta ile takip (sadece kayıtlı kullanıcılar)

Yorum Ekle