-
Hem Servet-i Fünun hem de Tanzimat edebiyatı Batı etkisindeki Türk edebiyatının dönemleridir. Bu iki dönemin çok ortak yönü yoktur.
-
Her iki dönemde de Fransız edebiyatı örnek alınmıştır.
-
Tanzimat döneminde ve Servet-i Fünun döneminde ÅŸiirlerde kullanılan asıl vezin aruzdur; sınırlı sayıda ÅŸiirde heÂce vezni kullanılmıştır.
-
Servet-i Fünun edebiyatı ile Tanzimat dönemi arasında önemli farklılıklar vardır:
-
Tanzimat döneminde Batı'dan alınan roman, hikâye, tiyatro gibi türlerde ilk örnekler verilmiÅŸtir; ancak bu ilk örÂnekler pek baÅŸarılı deÄŸildir. Birer deneme olmanın ötesine geçememiÅŸtir.
-
Servet-i Fünun döneminde yazılan roman ve hikâyeler oldukça başarılıdır, Batılı nitelik taşır.
-
Tanzimat dönemindeki eserlerde toplumcu bir anlayış vardır. Kölelik, esir ticareti, yanlış BatılılaÅŸma, görücü usuÂlü evlilik roman ve hikâyelerdeki baÅŸlıca konulardır.
-
Servet-i Fünun döneminde ise romanlarda aÅŸk, hayal-gerçek çatışması, karamsarlık gibi kiÅŸisel konular iÅŸlenÂmiÅŸtir.
-
Tanzimat'ta toplum için sanat düşüncesi, Servet-i Fünun'da sanat için sanat düşüncesi vardır.
-
İki dönemin ÅŸiirleri ve ÅŸiir anlayışı da birbirinden çok farklıdır. Tanzimatçılar Divan edebiyatı nazım biçimlerini kulÂlanarak vatan, hak, kanun, medeniyet, hürriyet, adalet gibi siyasi ve sosyal konuları iÅŸlemiÅŸlerdir. Servet-i Fünuncular eski nazım biçimlerini tümüyle bırakmış, serbest müstezadın yanı sıra Fransız edebiyatından alınan sone, terzarima gibi nazım biçimlerini kullanmışlardır. Åžiirlerinde iÅŸledikleri baÅŸlıca temalar aÅŸk, doÄŸa, üzüntü, umutsuzluktur.
-
Tanzimat edebiyatında tiyatro önemli bir yer tutar. Tanzimat yazarları tiyatroyu, toplumu eÄŸitmenin ve yönlendirÂmenin bir aracı olarak görmüşler, çok sayıda oyun yazmışlardır. Bu oyunlarda halka seslenmek amacıyla sade bir dil kullanmışlardır.
-
Servet-i Fünuncular, tiyatro türünü ihmal etmiş, ikinci plana atmış, bu türle pek ilgilenmemişlerdir.
-
Tanzimatçılarda toplumcu bir sanat anlayışı vardır. Onlar Batı'dan aldıkları kavram ve görüşleri halka aktarmaÂya çalışmışlar; bunun için de dilin sade olması gerektiÄŸi düşüncesini benimsemiÅŸlerdir. Åžiirde kullandıkları dil ağırdır; nesir türündeki eserlerinde sade bir dil kullanmaya çalışmışlardır.
-
Servet-i Fünuncuların topluma yönelik bir hedefleri yoktur; sanat anlayışları bireycidir. Servet-i Fünuncular hem şiirde hem de romanda süslü, sanatlı, ağır bir dil kullanmışlardır. Onlar seçkin bir zümre için eser vermişlerdir.
-
Tanzimat edebiyatının ilk dönem sanatçıları genel olarak romantizm akımından etkilenmiÅŸlerdir. Tanzimat edeÂbiyatının ikinci döneminde ÅŸiirde romantizm, romanda ise realizm akımının etkileri görülür.
-
Servet-i Fünun edebiyatında roman ve hikâyede realizm ve natüralizm akımlarının; şiirde ise sembolizm ve parnasizm akımlarının etkisi vardır.
-
Tanzimat dönemi yazarları anlatım sırasında öznel davranır, taraf tutar, kişiliğini gizlemez. Okura öğüt verir, yol gösterir; olayın akışına müdahale eder, konu ile ilgisi olmayan gereksiz ayrıntılara girer.
-
Anlatılanlar çoÄŸu zaman masal karakteri taşır. Roman ve hikâyelerde, sözlü edebiyat ürünleri olan halk hikâyeÂsi ve masalın etkileri görülür.
-
Servet-i Fünun dönemindeki roman ve hikâyeler teknik yönden oldukça baÅŸarılıdır. Yazar, kiÅŸiliÄŸini gizler, kesinÂlikle olaya karışmaz, taraf tutmaz. Psikolojik tahliller ve tasvirler baÅŸarılıdır.
-
Tanzimat dönemi eserlerinde olay ön plana çıkar. Servet-i Fünun'da ise tasvir ve tahlillere de önem verilir.