Servet-i Fünûn edebiyatında öğretici metin türlerinden olan "eleştiri, makale, gezi yazısı" gibi alanlarda eser­ler verilmiştir.

1. Eleştiri (Edebi Tenkit)

Tanzimat Döneminde edebi tenkit, divan edebiyatını yıkma, Batı edebiyatının başlıca türlerini Türk edebiya­tına kazandırma, Fransız sanatçılarını tanıtma, edebî bir dil ortaya koyma yönünde gelişir. Servet-i Fünûn Dönemi, Türk edebiyatının yenileşerek Batılı bir görü­nüm kazanması bakımından Tanzimat edebiyatının devamı niteliğinde bir aşamadır. Servet-i Fünûn edebi­yatının oluşmasında büyük payı olan tartışmaların al­tında eleştiri yazıları yatar. Bu dönemde eleştiri, daha çok, kendilerine yapılan saldırılara cevap verme ve Servet-i Fünûn Edebiyatının açıklanması yönlerinde gelişir. Bu eleştiriler, şiddetli ve cesur yazılardan olu­şur. Dolayısıyla bunlarda tam bir ilmî disiplinden söz etmek zordur. Servet-i Fünûn Döneminde sadece edebî tenkitle ilgilenen yazar, Ahmet Şuayb'dır. Bunun yanında Halit Ziya, Mehmet Rauf, Süleyman Nazif, Hü­seyin Cahit Yalçın da eleştiriler yazmıştır.

2. Makale

Servet-i Fünûn'da kullanılan bir diğer önemli tür maka­ledir. Sanatçıların yazdıkları makaleler, genellikle Batı edebiyatını tanıtmak amacıyla yazılmıştır. Ancak bun­ların çoğu nitelik yönünden eksiklikler taşır.

3. Gezi Yazısı

Bu dönemde gezi yazısı türünde güzel örnekler veril­miştir. Özellikle Cenap Şehabettin'in "Hac Yolunda" adlı eseri gezi yazısı edebiyatının önemli örneklerin­dendir.

4. Hatıra (Anı)

Bu edebî tür, Servet-i Fünûn'dan, hatta Tanzimat Döne­minden önce de edebiyatımızda vardır. Ancak Batılı an­lamda hatıra örnekleri Servet-i Fünûn Döneminde veril­meye başlanır. Servet-i Fünûn Döneminde anı türüne, Halit Ziya'nın, yaşamının kırk yıllık bölümünü anlattığı "Kırk Yıl", saraydaki görevi sırasında tanık olduğu olayla­rı anlattığı "Saray ve Ötesi"; Ali İhsan Tokgöz'ün "Matbuat Hatıralarım", Hüseyin Cahit Yalçın'ın "Edebiyat Anıları" ve "Siyasi Anılarım" gibi kitaplar örnek gösterilebilir.

Servet-i Fünûn yazarlarının mektup, sohbet, monogra­fi türünde yazdıkları birçok güzel yazısı ve eseri, on­ların daha çok, bireysel olarak hareket ettikleri 20. yüz­yıl döneminde yayımlanmıştır.

5. Dergi ve Gazeteler

Servet-i Fünûn edebiyatı, aynı adı taşıyan derginin et­rafında toplanan gençlerin oluşturduğu bir ekoldür. Servet-i Fünûn dergisi sanat ve edebiyatın gelişmesin­de, sanatçıların eserlerini yayımlamasında çok önemli bir rol üstlenir. Bunun yanında Malumat, Musavver Fen ve Edeb, Terakki ve İrtika, Mirsad, Mektep, Resimli Ga­zete, Hazine-i Fünûn gibi dergiler de çıkar. Basın üze­rindeki sansür bir yana bırakılacak olursa bu devirde çıkan dergilerin, dönemin edebiyat ve sanat nabzını tuttuğunu söyleyebiliriz.

Gazete alanında ise Tercüman-ı Hakikat vardır. Onun yanında Sabah, Tarîk, İkdam ve Terakki gazeteleri ba­sın yayın hayatında etkili olmuştur. Ancak Servet-i Fünûn Dönemi, gazetenin değil, derginin etkin olduğu bir dönemdir.

Yorumlar (0)

Bu yorumun beslemesine abone olun

İsim

Yorum

daha küçük | daha büyük

E-posta ile takip (sadece kayıtlı kullanıcılar)

Yorum Ekle