| Büyük Ünlü Uyumu |
|
"Kalınlık-incelik uyumu" olarak da bilinir. Kalın ünlüler: a, ı, o, u İnce ünlüler: e, i, ö, ü Türkçe sözcüklerde kalın ünlülerden sonra kalın, ince ünlülerden sonra ince ünlülerin gelmesi kuralıdır. Yani a, ı, o, u'dan sonra a, ı,o, u e, i, ö, ü'den sonra e, i,ö, ü gelir.
Bir sözcükte sonra gelen ünlüler öncekilere, ekler de sözcüklerin son hecelerine uyar. Büyük ünlü uyumu Türkçenin temel niteliklerindendir. Bütün Türkçe sözcüklerde bu uyum vardır. * "Anne, elma, kardeş, hangi, şişman, dahi, inanmak..." gibi çok az sayıda Türkçe sözcük, asıl şekilleri bozulduğu için büyük ünlü uyumuna aykırı durumdadır.
Yukarıdaki örneklerden anlaşılacağı gibi ekler sözcüklerin son hecelerine uyar. Çalış-ma-y-acak-mış * Sınırlı sayıda ek, tek biçimli olduğu için büyük ünlü uyumuna uymaz. Bu eklerin ünlüleri değişmez: -yor: görüyor, bilmiyormuş, düşünüyor -ken: koşarken, başlamışken, çocukken -leyin: akşamleyin, sabahleyin -mtırak: ekşimtırak, yeşilimtırak -ki: sabahki, yarınki, karşıdaki * Türkçeye yabancı dillerden geçen sözcüklerde büyük ünlü uyumu aranmaz.
Yorumlar (3)
 Yorum yaz
|
Bu yorumun beslemesine abone olun
Vermiş olduğun cümlede "-ken" eki büyük ünlü uyumuna aykırı bir ektir.