|
" Ses" kulağın duyabildiği titreşimdir.
Ciğerlerden gelen havanın ses yolunda yaptığı titreşimlerden oluşan seslerin bir araya gelmesiyle "sözcükler" oluşur. Seslerin yazıdaki şekillerine "harf" denir; harfler "alfabeyi" oluşturur.
Seslerin yazıdaki gösterimini oluşturan alfabedeki harfler "ünlü (sesli)" ve "ünsüz (sessiz)" olarak ikiye ayrılır.
Alfabemizde 8 ünlü, 21 ünsüz harf vardır.
Ünlüler (Sesliler)
- Türkçedeki ünlüler; a, e, ı, i, o, ö, u, ü'dür.
- Ünlüler, ses yolunda bir engele çarpmadan çıkan seslerdir.
- Ünlüler tek başına okunur ve hece olabilir.
- Ünlüler "kalın-ince, geniş-dar, düz-yuvarlak" olarak gruplandırılır.
|
|
Geniş
|
Dar
|
|
|
Kalın
|
İnce
|
Kalın
|
İnce
|
|
Düz
|
a
|
e
|
ı
|
i
|
|
Yuvarlak
|
o
|
ö
|
u
|
ü
|
Bazı ünlüleri inceleyelim:
e: Düz, geniş, ince
ı: Düz, dar, kalın
o: Yuvarlak, geniş, kalın
ü: Yuvarlak, dar, ince
Türkçede ünlülerin "kalınlık-incelik" ve "düzlük-yuvarlaklık" yönüyle iki ayrı uyumu vardır.
İlginizi Çekebilecek Diğer Konular:
-
Ünsüzler ses yolunda bir engele uğrayıp boğumlanarak çıkan seslerdir. Türkçede 21 ünsüz vardır:
"b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j,...
-
"Sessiz değişimi" ya da "sessiz yumuşaması" olarak da bilinir.
Türkçede sözcük sonlarında süreksiz yumuşak harfler (b, c, d, g...
-
"Anne, elli, belli."
Bu sözcüklerin dışında Türkçe sözcüklerde sözcük kökünde aynı iki ünsüz yan yana bulunmaz. Yukarıda...
-
"k" sesi ile biten sözcüklere küçültme eki "-cık, -cik; -cak, -cek" eklendiğinde sözcüklerin sonundaki "k" sesi çoğu zaman düşe...
-
"ç, f, h, k, p, s, ş, t" sert ünsüzlerinden sonra "c, d, g" ile başlayan ekler gelmez. Bu ünsüzlerin sertleri olan "ç, t, k" gelir.
...
|