Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatında Hikâye ve Roman

• Divan edebiyatının Leylâ ve Mecnun, Yusuf u Züleyha, Hüsrev-ü Åžirin mesnevileri; Halk edebiyatının Kerem ile Aslı, Tahir ile Zühre, Arzu ile Kamber v.b. hikâyeleri Batılı romanı karşılamakta idi.
  
• Edebiyatımızda roman 1860'tan sonra baÅŸlar. Önce Fransız romanından çevrilen örnekleri kısa bir süre sonra yerli romanlar izler.
  
• Edebiyatımızdaki ilk çeviri roman Tercüme-i Telemak'tır. Bu eseri Yusuf Kamil PaÅŸa, Fransızcadan çevirmiÅŸtir.
  
• Ä°lk yerli roman ve hikâye örnekleri 1870'ten sonra yayımlandı.
  
• Ahmet Mithat'ın Letaif-i Rivayet (1870) baÅŸlığı altında yayımlanan öykülerini, Åžemsettin Sami'nin TaaÅŸÅŸuk-ı Talat ve Fitnat ve Namık Kemal'in Ä°ntibah romanları izledi. Bu eserler ahlâki bir anlayışla yazılmış olup romantizm akımının etkisindedir. Dil, anlatım ve teknik bakımından yetersizdirler.
  
• Tanzimat romanı denilince ilk akla gelen kiÅŸi Ahmet Mithat Efendi'dir. Ahmet Mithat Efendi roman, hikâye ve tiyatro türlerinde iki yüze yakın eser vermiÅŸtir. Bu eserlerinde halka bir ÅŸeyler öğretmek ve okumayı sevdirmek amacını güder.
  
• Ä°ntibah, Namık Kemal'in Batılı anlamda yazdığı ilk eserdir. Asıl adı Son PiÅŸmanlık olan bu eser 1874'te yazılmış, 1876'da Ä°ntibah yahut SergüzeÅŸt-i Ali Bey adı altında yayımlanmıştır.
  
• Namık Kemal'in 1880'de yazdığı Cezmi, ilk tarihi roman özelliÄŸini taşır.
  
• Recaizade Mahmut Ekrem, Muhsin Bey ve Åžemsa adlarında romana benzeyen iki küçük eser yazmıştır. Daha sonra yazdığı Araba Sevdası (1898) Servet-i Fünun dergisinde tefrika edilmiÅŸtir.
  
• Bu dönemin en dikkate deÄŸer eseri Sami PaÅŸazade Sezai'nin SergüzeÅŸt adlı romanıdır. Realist anlayışla yazılan bu eser, üslup ve teknik bakımından mükemmele yakındır.
  
• Nabizade Nazım ise köy hayatını, köy insanını konu edinen gerçekçi bir roman örneÄŸi olan Karabibik'i yazdı. (1890)
  
• Batılı anlamda ilk hikâye Emin Nihat'ın Müsameretnâme'sidir. Eser, yedi hikâyeden oluÅŸmuÅŸtur. Daha sonra Ahmet Mithat Efendi'nin Kıssadan Hisse ve Letaif-i Rivayet adlı eserleri yayımlanır. Bunların yanı sıra Sami PaÅŸazade Sezai, Küçük Åžeyler adlı hikâye kitabında insan ruhundaki deÄŸiÅŸimleri ele alır. Bu eserlerde romantizm akımının etkileri açıkça görülür.
  
• Edebiyatımızda Batı tarzı roman ve hikâyenin en güzel örnekleri Servet-i Fünun döneminde verilmiÅŸtir.

 

Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatında Roman ve Hikâyenin Genel Özellikleri

• Tanzimat Dönemi'nde roman ve hikâyede konular sosyal ve tarihi olmak üzere ikiye ayrılır:
  
• Sosyal konulu roman ve hikâyelerde DoÄŸu-Batı kültür çatışmasından doÄŸan sosyal yıkımlar, bu yıkımların yarattığı bunalımlar iÅŸlenir.
  
• Tarih konulu romanlarda ise devletin o zamanki kötü durumundan kaynaklanan umutsuzluk ile geçmiÅŸte kazanılmış basanlara sığınıldığı görülür.
  
• Roman ve hikâyelerde iyiler çok iyi, kötüler çok kötüdür.
  
• Roman ve hikâyelerde olayların geliÅŸimi ya yazar aÄŸzından anlatılmış ya da tesadüflere bırakılmıştır.
  
• Roman ve hikâyeler öğütle biter, iyiler ödüllendirilir, kötüler cezalandırılır.
  
• Bu dönemin roman ve hikâyelerinde Batılı edebi akımların, özellikle klâsisizm, romantizm ve realizmin etkisi bulunur.
  
• Yazarlar, roman ve hikâyelerin akışına müdahale ederek uzun ansiklopedik bilgiler verme uÄŸraşını özenle sürdürürler.

Yorumlar (5)

Bu yorumun beslemesine abone olun

...
yazar ....., Mart 01, 2011

Tanzimat dönemi romanlarında neden genellikle İstanbul konu edilir?

• 
• +5
• 
• 

...
yazar ---, Nisan 08, 2010

Teşekkür ederim. İşime yaradı.

• 
• +1
• 
• 

...
yazar angel, Nisan 02, 2010

Teşekkür ederim, emeğiniz için.

• 
• +3
• 
• 

...
yazar ..Wampires.., Aralık 02, 2009

İşime çok yaradı, yayında ve yapımda emeği geçen herkese saygılarımı sunarım.

• 
• +11
• 
• 

...
yazar slm, Kasım 09, 2009

Selam. Teşekkür ederim bilgiler için... Ödevimi burdan yaptm ama 1 alırsam geri alırım teşekkürü haberiniz olsun

• 
• -2
• 
• 

Ä°sim

Yorum

daha küçük | daha büyük

E-posta ile takip (sadece kayıtlı kullanıcılar)

Yorum Ekle