MUSTAFA KEMAL'İN SAMSUN'A ÇIKIŞI

Mondros ateşkesinden itibaren oluşan işgallerle birlikte Doğu Karadeniz bölgesinde Pontusçu Rumlar Rum devleti kurma çalışmaları yapıyorlardı. Bunlara karşılık Müdafai Hukukçular direniş hareketleri başlattılar. İngiltere koruyuculuğunda bulundurdukları bu bölgenin güvenliğinin sağlanması için padişaha baskı yapmaya başladı. Ve padişah burada huzuru sağlama görevini 9 ordu müfettişi olarak sivil makamlara bile emir verebilecek geniş yetkilerle Mustafa Kemal'e verdi. Ve Mustafa Kemal padişahın bir görevlisi olarak Anadolu'da gerçekleştirmek istedikleri daha kolay sağlayacağından görevi aldı. Onun Anadolu'da gerçekleştirmek istediği olay halkın işgallere karşı tepkilerini artırmak ve kurtuluş yolunda adımlar atmaktır. 18 Mayıs'ta Samsun'a çıkarak Pontusçu Rumların Havza'dan çekilmesini sağladı. Havza'da Ulusal Kurtuluş Savaşı'nın ilk raporunu yayınladı. Bu rapora göre:

• Samsun'da Rumlar siyasi isteklerinden vazgeçerlerse güvenliğin sağlanabileceğini
  
• Anadolu halkının yabancı güdüm ve kontrolüne dayanma gücünün olmadığı  
  
• Yunanlıların İzmir'i işgale haklarının olmadığını belirtti.
  
  

Ayrıca Havza'da vali ve kolordu komutanlıklarına telgrafla gönderdiği bildirilerle mevcut tehlikelere karşı halkı uyarmalarını protesto mitingleri yapmalarını ancak bunu yaparken de Hıristiyan halka karşı olumsuz hareketlerden kaçınılmasınında gerekliliği de vurgulanmıştır.

İlk miting 30 Mayıs 1919'da gerçekleşmiştir. Genelgeden sonra İstanbul, Sivas, Sinop, Kastamonu, ve Tire'de mitingler yapılmıştır. Bu çalışmalarından sonra Mustafa Kemal'in bölgeye gönderilme, amaçlarından farklı davranışları ortaya çıkmış ve İstanbul hükümetince geri çağrılmıştır. AMASYA GENELGESİ (20 Haziran 1919)
Mustafa Kemal ve yakın arkadaşları Rauf Orbay, Refet Bele, Ali Fuat Paşa ve 15 Kolordu Komutanı Kazım Karabekir'le haberleştikten sonra sivil ve askeri makamlara tamim bildirilmiştir.

• Vatanın bütünlüğü milletin bağımsızlığı tehlikededir.
  
• İstanbul Hükümeti üzerine aldığı görevi yerine getirememektedir. Bu durum milletin haklarını yok göstermektedir.
  
• Ulusun geleceğini yine ulusun azim ve kararı kurtaracaktır.
  
• Yurdun güvenilir yeri Sivas'ta milli bir kongre toplanacaktır.
  
• Her ilden, her sancaktan halkın güvenini kazanmış 2'şer delege seçilerek Sivas'a gönderilecektir.
  
• Herhangi bir tehlikeye karşı bu durum milli bir sır olarak saklanacaktır.
  
• Doğu illeri adma Erzurum'da 10 Temmuz'da yöresel bir kongre toplanacaktır.
  
  

Tamim Mustafa Kemal'in daha önce askeri kumandan ve mülki amirliklere gönderdiği tebliğ ve tamimlerle açıkladığı hususların bir program ve karar halindeki ifadesidir.

Önemi

• Ulusu teşkilatlandırma ve mücadele yöntemleri belirginleşmiştir.
  
• Tamim Türk halkına bir kurtuluş çağrısıdır.
  
• İktidarın halkta olduğu ilk kez burada vurgulanmıştır.
  
• Kurtuluş savaşının amacı, gerekçesi ve yöntemi burada belirtilmektedir.
  
• Ulusal egemenlik ve ulusal bağımsızlık fikri, ilk kez ortaya atılmıştır.
  
• Açıkça belirtilmemiş olmasına rağmen tamimin özünde yeni bir devlet fikri yatmaktadır.
  
• Tamim bölgesel değil tüm ülkeyi içine alacak bir kurtuluş ve bu amaçla kongre yapılmasını gerekli görmektedir.
  
• Mustafa Kemal Mondros'tan sonra Osmanlı hükümetine ilk kez baş kaldırmıştır.
  
• Mustafa Kemal bu genelgeden sonra askerlik görevinden alındığı telgrafıyla karşılaşmış ancak halkın tepkisini oluşturmamak için Erzurum Kongresi öncesinde halka istifa ettiğini bildirmiştir.