SİVAS KONGRESİ (4-11 EYLÜL 1919)

Sivas kongresi gerçekleşmeden önce Kuvayi Milliye tarafından Batı Anadolu bölgesinin direnişini örgütlemek maksadıyla Balıkesir ve Alaşehir kongreleri toplanmıştır. Balıkesir kongresinde; padişahın etkisinde olan kişiler tarafından padişaha bağlılık yemini yapılarak kongrenin kapatılması farklı bir özelliktir. Alaşehir kongresinde ise; işgallere karşı bağımsızlığımızı etkilemeyecek bir devletten yardım alma yani manda fikri vardır. Her ikiside bölgeseldir. Mustafa Kemal'in temsil heyetinin başına getirilmemesi, Amerikan Mandası konusunda tartışmalar çıktı. Sonuçta her ikisinin de tersi gerçekleşmiştir.

• Erzurum kongresinde alınan kararlar aynen kabul edildi.
  
• Anadolu ve Rumeli de kurulmuş olan Müdafa-i Hukuk cemiyetleri tek bir isim altında toplandı. (Böylece ulusal teşkilatlanmanın yöntemleri yurt çapında yaygınlaştırılmış oldu.)
  
• Kongre de seçilen temsil heyeti bütün yurdu temsil etme yetkisiyle genişletildi.
  
• Vatanın herhangi bir yerinin İstanbul hükümetince terk ve ihmal edildiği durumda geçici bir hükümet kurulacağı ve yönetimin Türk ulusu adına ele alınacağı kabul edildi.
  
• Misak-ı Milli esasları kabul edildi.
  
• Manda ve himaye tartışmalar sonucunda kesinlikle reddedildi.
  
• Padişah tarafından dağıtılan MebuslarMeclisinin bir an önce toplanmasına karar verildi.
  

Önemi

• Erzurum kongresinde alman kararların aynen kabul edilmesiyle bu kararlar bir bölge halkının kararları olmaktan çıkarılıp ulusa mal edilmiştir.
  
• Ulusun geleceğine ulusun kendisinin karar vereceği ilkesi gerçekleştirilmiştir.
  
• İhtilalci hareket Sivas kongresinden sonra güç kazanmıştır.
  
• Mustafa Kemal'm temsil heyeti başkanlığına getirilmesi onu Kurtuluş Savaşının yetkili lideri durumuna da getirmiştir.
  
• TBMM bu kongrede seçilen temsil heyeti tarafından açılacaktır.
  
• Kongrede; temsil heyetinin Ali Fuat Cebesoy'u; "Batı Anadolu kuvvetler komutanlığına ataması" yürütme organı gibi çalışmasına bir örnektir.
  

Damat Ferit Paşa'nın Görevden Alınması

Damat Ferit Paşa Sivas Kongresinin toplanmasına engel olmak ve Mustafa Kemal'i tutuklatmak üzere Elazığ Valisi Ali Galip Bey'i görevlendirmiştir. Ancak bu görevin gerçekleşmemesi üzerine onu görevden aldı. Bu arada Sivas Kongresi'nde oluşturulan temsil heyeti de İstanbul hükümetiyle görüşme talebinde bulundu. Görüşmelerin çeşitli bahanelerle gerçekleşmemesi üzerine Temsil Heyeti İstanbul hükümetiyle ilişkilerini kestiğini açıkladı. Vahdettin böyle bir durumda Anadolu'ya hakim olamadığı görüntüsünün ortaya çıkacağmdan endişe duyarak durumdan sorumlu tuttuğu Damat Ferit Paşa'yı görevden alır.