Nedenleri

• İngiltere ve Fransa'nm Almanya'nın genişleme siyaseti ile kendi sömürgelerine doğru yayılmasından duyduğu endişe.
  
• İngiltere ve Fransa'nın sömürgelerini korumak için silahlanmaları.
  
• Rusya'nın Balkanlarda izlediği Panislavizme karşı Avusturya-Macaristan'm Pancermenizm politikasını ortaya atması.
  
• Almanya ile Fransa arasında Alsas-Loren sorunu.
  
• Avusturya-Macaristan veliahtınm bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesi (savaşın bahanesidir.)
  

Üçlü İttifak Devletleri (Bağlaşma)

Almanya, Avusturya-Macaristan, İtalya; Ancak İtalya savaş başladıktan sonra yer değiştirmiştir. Almanya, Avusturya, Macaristan bir ittifak çemberi içine alınınca çemberi yarmak için Bulgaristan ve Osmanlı Devleti'ni de savaşa çekmiştir.

Üçlü İttifak Devletleri (Anlaşma)

İngiltere, Fransa, Rusya; savaş başladıktan sonra İtalya, Japonya, Yunanistan, Amerika, Portekiz, Brezilya, Romanya'dır.

Osmanlı Devletinin Savaşa Girme Nedenleri

• Balkan savaşlarında kaybedilen yerlerin geri alınma isteği.
  
• Almanya'nın savaşı kazanacağına dair duyulan inanç.
  
• Almanya'yla Osmanlı arasında Türk-Alman dostluk antlaşmasının imzalanması.
  
• Enver Paşa'nın kısa sürede gösterdiği başarıdan dolayı Alman hayranlığı
  

Almanya'nın Osmanlıyı Savaşa Sokma Nedenleri

• Osmanlı'nın jeopolitik konumundan yararlanması
  
• Savaşı daha geniş alanlara yaymak istemesi.
  
• İtilaf devletlerinin boğazları kullanarak Rusya'ya yardım götürmelerine engel olmak istemesi.
  
• Yeni cephelerin açılmasıyla doğudaki yükünü hafifleterek gücünü batıya kaydırmak istemesi.
  
• Osmanlı hükümdarının halife sanını kullanarak Osmanlı egemenliğindeki Arap halklarımda savaşa sokmak istemesi.
  
• Berlin-Bağdat demiryolu hattmı kurarak Musul ve Kerkük petrollerinden faydalanmak istemesi
  

Osmanlı Devletinin Savaştığı Cepheler

1) Kafkas Cephesi: Enver Paşa'nın Turancılık idealiyle açtığı cephedir. Buradaki Türklerle birleşerek Rusları yenilgiye uğratmak ister. Almanya ise; Baku petrollerini ele geçirmek amacıyla Osmanlı Devleti'ni desteklemektedir. Ruslar; Erzurum, Muş, Bitlis, Erzincan, Trabzon illerini ele geçirmiştir. Muş ve Bitlis savaş sırasında buraya gelen Mustafa Kemal tarafından geri alınmış, Rusya Çarlık rejiminin yıkılmasından sonra Osmanlı devletiyle Brest Litowsk Anlaşması'nı yaparak 1878 Berlin Anlaşmasıyla aldığı Kars, Ardahan, Batum ve savaş sırasında aldığı yerleri geri vermiştir.

2) Çanakkale Cephesi: İngiltere ve Fransa'nın Rusya'ya yardım götürmek ve Osmanlı devletini savaş dışı bırakabilmek için açtığı cephedir. Ayrıca henüz savaşa girmemiş olan Balkan devletlerini savaşa sokarak Bulgaristan ve Avusturya-Macaristan'a karşı cephe açmak istiyorlardı. Böylece Doğu Akdeniz'deki egemenliklerini de sağlamlaştırmış olacaklardı. Sonucunda:

• Savaşın süresi uzamıştır. (2 yıl)
  
• Rusya'ya yardım gönderilememiştir.
  
• Çarlık Rusya'sı 17 Ekim devrimi sonucunda yıkılmış, yeni kurulan Sovyet Rusya ise 2 Mart 1918'de ittifak devletleriyle BREST LİTOWSK antlaşması imzalamıştır.
  
• Yarım milyon insan ölmüştür.
  
• Osmanlı devleti ani çöküntüden kurtarılmıştır.
  
• Avrupa'nın süper güçlerinin yenilmezliği efsanesi son bulmuştur.       
  
• Mustafa Kemal'in buradaki başarısı ulusal mücadelenin önderi olmasında etkili olmuştur. (Kurtuluş Savaşı)
  

3)  Kanal Cephesi: Almanya'nın desteğiyle İngilizlerin sömürgelerine giden yolları kesmek ve Mısır'ı İngilizlerden geri almak isteğiyle açılmıştır. Bu cephede Osmanlı devleti bir başarı sağlayamamış.

4) Irak Cephesi: İngilizler; Türk kuvvetlerinin İran'a girmesini ve Hindistan'ı tehdit etmesini önlemek, kuzeyden kara yoluyla Ruslarla birleşme amacındadır. Başlangıçta İngilizlere karşı başarı sağlandıysa da devamı gelmediğinden başarısız bir cephedir.

5) Suriye-Filistin Cephesi: İngilizler; Süveyş ve Irak cephelerinde yenilip Suriye sınırına çekilen Osmanlıyı bölgeden çıkarmak için Arap milliyetçiliği yaparak, bölgedeki Arap halkını Osmanlılara karşı kışkırtmıştır. Buradaki mücadeleler Mondrosun imzalanmasıyla sonuçlanmıştır.

6) Makedonya ve Galiçya Cepheleri: Osmanlı Devleti müttefiği olan Almanya'ya destek vermek için bu cepheleri açmış başarı sağlayamamıştır.

Wilson İlkeleri 

ABD başkanı Wilson I. Dünya savaşına girerken 8 Ocak 1918'de Wilson prensiplerini yayınlayarak barışın esaslarının neye göre yapılacağını saptamayı amaçlamıştır. Buna göre;

• Yenenler yenilenlerden toprak ve savaş tazminatı almayacak. (Yenilen devletleri koruyormuş gibi görünür, asıl hedef yenen devletlerin güçlenmesini önlemektir.)
  
• Devletler arası gizli anlaşma yapılmayacaktır.
  
• Uluslararası dünya barışını sağlamak için devletlerarası sorunlar, "Cemiyeti Akvam" (Milletler Cemiyeti) kurularak barışçı yollarla çözümlenecekti.
  
• Boğazlar bütün devletlere açık olacaktı.
  
• Türkler sayıca çok olduğu bölgelerde egemenlik hakkına sahiptir. Ancak bu hak bünyesindeki azınlık içinde geçerlidir. (Bu madde doğuda Ermeni sorununu yaratmıştır.)
  

Yenilen devletleri koruyor görünmesine rağmen İngiltere ve Fransa sırf ABD'yi savaşta kendi yanlarına çekebilmek için Wilson prensiplerini kabul etmiştir. Savaşın sonunda; sömürge politikalarını, manda yönetiminde sürdürmeleri bunun kanıtıdır.

I. Dünya Savaşının Sonuçları

• Almanya savaştan yenik çıkınca krallık yıkılmış, Cumhuriyet kurulmuştur.
  
• Almanya sömürgelerini kaybettiği gibi ordusu terhis edilmiş, silah sanayisi yasaklanmıştır.
  
• Avusturya-Macaristan İmparatorluğu yıkılmış. Toprakları üzerinde Avusturya Macaristan, Polonya, Çekoslavakya kurulmuştur.
  
• Osmanlı İmparatorluğu yıkılmış topraklarında Hristiyanlardan başka Araplarda bağımsız devletler kurmuştur.
  
• Çarlık Rusya yıkılmış, Sovyet Rusya kurularak ilk sosyalist rejim kurulmuştur.
  
• Almanya'nın sömürgelerini kaybetmesi üzerine sömürge politikası yön değiştirmiş ve bu durumda savaştan en karlı çıkan devlet İngiltere olmuştur.
  

I. Dünya Savaşı Sırasında Osmanlı Topraklarını Paylaşmaya Yönelik Gizli Antlaşmalar

Sykes-Picot: İngiltere, Fransa, Rusya arasında I. Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı devletinden alınacak yerler paylaşılmıştır. Ancak Rusya'nın I. Dünya savaşından çekilmesi üzerine payına düşen boğazlar ve Doğu Anadolu bölgesi Paris konferansında tekrar görüşme konusu olmuştur.

Mc. Mahon: Mısır'ın İngiliz Valisi Mc. Mohan Hicaz Emiri Hüseyinle anlaşarak Osmanlı devletine isyan etmeleri koşuluyla bağımsızlıklarını bildirmiştir.

Saint Jean de Maurienne: İngiltere ve Fransa'nın İtalya'yı Almanya'dan ayırarak kendi taraflarına çekmek için yaptığı antlaşmadır. İtalya'ya Batı Anadolu bölgesi vadedilmiştir.

MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI

Yorumlar (0)

Bu yorumun beslemesine abone olun

İsim

Yorum

daha küçük | daha büyük

E-posta ile takip (sadece kayıtlı kullanıcılar)

Yorum Ekle