Yaşar Kemal'in romanı (1955). Yazar, eserini şu cümlelerle tanıtıyor: "1925-1933 yılları arasında Toros dağlarında yüz elliden fazla eşkıya dolaşırdı. Hikâyesini ettiğimiz İnce Memed bunlardan biridir." İnce Memed, Abdi Ağa'nın zulmünden ötürü eşkıya olmuştur. Dikenlidüzü'ne yerleşmiş beş köyün sahibi olan Abdi Ağa, bu köylerin en büyüğü Değirmenoluk köyünde oturuyordu. İnce Memed de bu köyde doğmuştu, dul anasıyla yaşıyordu. Babası İbrahim ölünce ellerinde ne var ne yok almıştı, keçi-sakallı Abdi Ağa. Ana-oğul ikisini de dövüyor, zulmediyordu.

Çocuk İnce Memed dayanamadı, anacığı Döne'den habersiz, köyünden kaçtı, civardaki Kesme köyünde iyi kalpli, yaşlı bir çiftçi olan Süleyman'a sığınıp ona çoban olduysa da, yerini öğrenen Abdi Ağa, kendi gitti, İnce Memed'i geri getirdi, daha da düşman kesildi ona. İnce Memed böyle büyüdü. Ana-oğulun sürdüğü ektiği toprak ürününün dörtte üçünü Abdi Ağa kendine aldı, dörtte birini onlara bıraktı. Bir göz evde ana-oğul, yoksul fakir, dayandılar bu hayata. Bir tek inekleri vardı; aç kaldıkları üçüncü günün sabahı, onu da biraz yiyecek karşılığı, Ağa'ya bıraktılar. Büyümüş ince Memed bir ara kasabaya indi; oradaki değişik hayatı, boyunduruksuz yaşamayı gördü. Şimdi komşu kızı Hatçe'yi seviyordu. Abdi Ağa'nın kel yeğenine nişanlamışlardı ki, Memed kızı kaçırdı ve Hatçe, ormanda kadın oldu. Peşlerine düşmüşlerdi. Yol, iz bulmakta usta Topal Ali'nin öncülüğüyle yerleri bulundu. İnce Memed, Abdi Ağa ile yeğenini vurdu ve takipçilere Hatçe'nin kılına dokunmamalarını seslendikten, Hatçe'ye de eve dönmesini, sonra gelip kendisini alacağını söyledikten sonra, karanlığa sıkılan kurşunlar arasında uzaklaştı, ormandan çıkıp önce Kesme köyündeki Süleyman Emmi'sine gitti. Beri yanda yeğen öldü, omzundan, bacağından birer kurşun yediği halde iyileşen Abdi Ağa, Memed'e karşı olanca hıncını Memed'in anasından çıkardı. Döve döve öldürdü kadını. Hatçe'yi de yeğenini öldürdüğü iftirasıyla hapse attırdı. İnce Memed, dağlarda önce Deli Durdu çetesine katıldıysa da, Durdu'nun taş kalpli bir haydut olduğunu anlayarak ondan ayrıldı. Anasıyla Hatçe'nin başlarına gelenleri öğrenince, kendi gibi çeteden ayrılan Recep Çavuş ve Cabbar'la birleşti, Abdi Ağa'yı yakalamak istedi, ama iki baskında da ele geçiremedi Ağa'yı. Hatçe'nin Kozan hapishanesine götürüleceğini öğrendi, şimdi yanından ayrılmayan Topal Ali ile birlikte yolda baskın yapıp Hatçe'yi ve Hatçe'nin hapishane arkadaşı Iraz'ı jandarmaların elinden kurtardı, kaçırdı. Alidağı'nda sığındıkları mağarada Hatçe, Iraz'ın yardımıyla çetin bir doğum yapmak üzereydi ki, bir aydır dağın çevresinde dört dönen jandarmalar, mağarayı sardılar. O durumda kaçamayacaklarını anlayan Memed omzundan yaralanmıştı ki, çocuk doğdu. Tüfeğe kurşunu Iraz dolduruyor, Memed tek elle sıkıyordu. Mermi tükenince tüfeğine mendilini asarak Memed, mağara kapısına çıktı. Tek başına gelen müfreze komutanı Asım Çavuş, çok yiğitliğini gördüğü İnce Memed'i teslim almadı, geri döndü ve İnce Memed'in, bu oyunu kendisini vurmak için oynadığını söyleyerek, arkadaşlarını geri çevirdi. Jandarmalar, yorgun bitkin uzaklaştılar. "İnce Memed vurulmuş, Alidağı'nda tipi dinince ölüsü aşağı indirilecek" haberi, köye ve köyden kasabaya yayıldı. Abdi Ağa pek sevindiyse de, ikinci bir haberle, Memed'in Asım Çavuş elinden yaralı kaçıp kurtulduğu haberiyle altüst oldu. Şimdi Cumhuriyet'in onuncu yıldönümünde genel af çıkacağı söylentilerine rağmen, İnce Memed kararsızdır, dağdan inmemiştir. Derken Alayar'da tekrar kuşatıldı, bir yüzbaşı komutasında bu seferki jandarma baskınında Hatçe vuruldu, öldü. Haberi köye, Iraz götürdü. Gelen muhtarla köylülere, İnce Memed, ölüyü teslim ederek, kucağında oğlu Memed, dağa yukarı çıktı. Orada Iraz, çocuğu alıp Antep köylüklerine gitmesine, kendi oğlu gibi büyütmesine izin istedi Memed'den ve üstündeki fişekleri soyup bir yere yığarak, kucağında oğlan, İnce Memed'den ayrıldı. Cumhuriyet'in onuncu yıldönümünde, söylenen af çıktı. Dağdaki eşkıyaların, birkaçı hariç, hemen hepsi inip tüfeklerini jandarma dairesine teslim ettiler. Af haberini İnce Memed'e Cabbar getirdi, kendi de gidip teslim olacağını söyledi. Memed hiçbir şey demedi, bir öğleüstü Değirmenoluk'a yaya indi. Köylü ona bir ev yaptırmış, bir at almış, tarlası da ektirilmiştir. Memed gösterilen ata atladı, köyden çıktı. Topal Ali'den, Abdi Ağa'nın kasabada kaldığı yeri öğrenmişti. Gece vakti, odasında bastırdığı Ağa'yı üç el ateşle öldürdükten sonra, peşinde kurşun yağmuru, atını Toroslara sürdü, köye geldi, haberi verdikten sonra Alidağı'ndan yana gözden yitti gitti. İnce Memed'den bir daha haber alınmadı, imi timi bellisiz oldu. Şiirli dili, anlatım ve tasvir gücüyle Türk romanı zirvelerinden olan eser, basılmadan önce Varlık Roman Armağanı'nı kazanmış (1955), basıldıktan sonra da 23 dile çevrilmiştir.  

Yorumlar (1)

Bu yorumun beslemesine abone olun

...
yazar Adsız Kahraman, Aralık 02, 2009

Çok güzel bir kitap, çok beğendim fıstık gibi

• 
• +0
• 
• 

Ä°sim

Yorum

daha küçük | daha büyük

E-posta ile takip (sadece kayıtlı kullanıcılar)

Yorum Ekle