Türk edebiyatının büyük şairlerinden­dir. Üsküp'te doğdu. Asıl adı "Meh­met Agâh"tır. İlköğrenimini Üsküp'te tamamladı. Siyasal Bilgiler Fakülte­sinde okumak üzere Fransa'ya gitti. Paris'te dokuz yıl kaldıktan sonra İstanbul'a döndü. Üniversitede edebi­yat dersleri okuttu. Milletvekilliği ve elçilik görevlerinde bulundu. 1958'de İstanbul'da öldü.

Edebi Kişiliği - Sanat Anlayışı

Yahya Kemal, modern Türk şiirinin önemli isimlerindendir. Klasik şiirimizin temel özelliklerine bağlı kalarak, kendine özgü bir şiir evreni kurmuştur. Şiirimize Batılı anlayışta tam anlamıyla ilk çekidüzeni veren odur. Şiir­leriyle günlük yaşantının dışına çıkar, tarihimizin kahra­manlıklarına, duygunun sonsuzluklarına uzanır. Divan şiiriyle yeni şiir arasındaki köprüyü kurarken ilk defa şi­irde bilinçli duygulanmanın mimarlığını yapar.

Paris'te okuduğu yıllarda, derslerini dikkatle takip etti­ği Albert Sorel'in "Dünyada henüz keşfedilmemiş iki şey var: Coğrafyada kutup, tarihte Türklük." sözü onun hayatında dönüm noktasını oluşturur. O günden sonra kendini Türk tarihini incelemeye verir. Tanzimat, Servet-i Fünûn, Fecr-i Âti, şiirinin bizim şiir zevkimize uygun düşmediği inancıyla Batı taklitçiliğini bırakıp öz benliğimize dönmeyi düşünür. Sanatının çıkış noktası "yalnız bizim olan"ı aramaktır. Şaire göre önemli olan, Türk toplumunun ruhu, tarihi ve sezişidir.

İlk şiirlerini 1902 yılında yayımlayan Yahya Kemal, sa­natına edebî bir kaynak arama süreci içinde bir ara Yu­nan ve Latin edebiyatına yöneldi. "Nev-Yunanîlik" adı­nı verdiği kısa süreli bu çalışmalardan sonra Divan şiirinin ilhamıyla yeni bir arayışa geçti. Avrupa'da tanı­dığı neo-klasik akımın etkisiyle klasik zevk ve üslubu canlandırmaya yönelik gazeller, şarkılar, rubailer yaz­dı. Avrupa'dan döndükten sonra şiir anlayışını yeniden gözden geçirerek tarihe, zamana, mekâna, dile ve söyleyişe dair görüşlerini netleştirdi. "Beyaz Lisan" de­diği kendi şiir dilini ve ahenk ile ritmi ön plana çıkaran "öz şiir" anlayışını eserlerine aksettirdi. Böylece Yahya Kemal'in şiiri: "Tanzimat'tan beri başlayan ve bizi, gün­den güne benliğimizi kaybetmek tehlikesi ile yüz yüze getiren ölçüsüz Batılılaşma hareketine karşı, nazmı­mızda beliren önemli bir tepki oldu."

Şiir sanatı üzerinde Baudelaire, Victor Hugo, Leconte de Lisle, Mallarme, Rimbaud, Verlaine gibi Fransız şa­irlerinin büyük etkisi olmuştur. Şiirlerinde parnast, sembolist, neo-klasik, romantik izler bulunsa da o hiç­bir edebiyat akımına bağlanmamıştır. Ünlü şair: "Sözü az söyle, güzel söyle." ilkesine bağlıdır.

Tarihe yaslanan bir milliyetçilik anlayışını benimseyen şair şöyle söyler: "Ben Paris'ten vatanıma döndüğüm 1912 senesinden beri gerek şiirde gerek nesirde ge­rek derslerimde ve sohbetlerimde kırk beş senedir arasız bu iddiayı, bu millî inancı tekrar ettim: Malaz­girt'ten sonra Türkiye toprağında yalnız kendine ben­zeyen bir Türklük vardır. Bu Türklük kendi ırkından, bağlı olduğu dinden, yaptığı tarihten, yarattığı güzel sanatlardan, şiirden, musikiden, mimariden özetle bu vatandaki yaşayışından, duyuşundan, kendi kader ve kazasından oluşmuş bir kütledir." ^;

Yahya Kemal, öz değerleri, ulusal zevki halkın diliyle anlatma çabası içindedir. Şiirlerinde hevesin, esinlen­menin değil, geniş bir kültürün, derin bir felsefenin di­le geldiğini görürüz. Parnasizmin etkisiyle şiirde keli­me seçimine, musikiye, kısacası biçim güzelliğine çok büyük önem verir. Ahengi bozacak hiçbir kelimeyi şi­irine almaz. Aruz veznini Türk şiirine başarıyla uygula­yan en son şairlerdendir. Aruzla yazmasına karşın he­ceyle yazan şairleri de beğenir. Kendisi "Ok" şiirini he­ceyle, öteki şiirlerinin tamamını aruzla yazmıştır. Onun şiirlerinde düşünce, söyleyişin asla önüne geçmez. Şi­irlerinde özellikle Osmanlı, tarih, İstanbul, aşk, tabiat, sonsuzluk, deniz, ölüm, musiki, rindlik temalarını işler.

Şair, Osmanlı tarihinin zafer sayfalarını, "Mohaç Türkü­sü, Açık Deniz, Selimname, Akıncı" gibi şiirlerde bir destan şairi ruhuyla dile getirmiştir. "Yol Düşüncesi, Sonbahar, Sessiz Gemi, Rindlerin Ölümü, Rindlerin Akşamı" gibi şiirlerde ölüm temasını işlemiştir. Ancak şaire göre ölüm, bilinmeyen, korkunç bir şey olarak değil, belki İstanbul dışında geçirilecek özlem dolu uzun bir gecedir. Yahya Kemal, İstanbul âşığı bir şair­dir. Şiirlerinde "İstanbul" önemli bir yer tutar. "Aziz İs­tanbul" dillerde, gönüllerde yer eden bir şiirdir.

Yahya Kemal Beyatlı, şiirin yanı sıra makale, gezi yazı­sı, anı, deneme, fıkra, mektup, monografi gibi düz ya­zı türlerinde de eserler vermiş, çeviriler yapmıştır. Düz yazılarında, araştırmacı bir aydının ülke sorunlarına bakış tarzını şiir zevkinin ve tarih anlayışının gelişmesi­ni izlemek mümkündür. Eserleri çeşitli yayın organla­rında yer alan Yahya Kemal'in külliyatı ölümünden sonra 1961 yılında kurulan Yahya Kemal Enstitüsü ta­rafından kitaplar hâlinde yayımlanmıştır.

Eserleri:

Şiir:

• Kendi Gök Kubbemiz
• Eski Şiirin Rüzgârıyla
• Ru­bailer ve Hayyam'ın Rubailerini Türkçe Söyleyiş
• Bit­memiş Şiirler

Düz yazı:

• Aziz İstanbul
• Eğil Dağlar
• Siyasi Hikâyeler
• Siyasi ve Edebî Portreler
• Edebiyata Dair
• Mektuplar-Makaleler

Yorumlar (0)

Bu yorumun beslemesine abone olun

İsim

Yorum

daha küçük | daha büyük

E-posta ile takip (sadece kayıtlı kullanıcılar)

Yorum Ekle